تفاوت هشت دست‌نویس کهن دیوان انوری با تصحیح استاد مدرس در تعداد قصاید و قطعات

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
چکیده

نخستین گام برای شناخت، بررسی و نقد یک شاعر، در دست داشتن اثری از اوست که کمترین تغییر و تصرفی در آن رخ داده باشد. در نوشتۀ پیش‌رو پس از معرفی چند نسخۀ کهن و ارزشمند از اشعار انوری، تفاوت قصاید و قطعات در دیوان انوری تصحیح استاد مدرس با این نسخ نفیس بررسی می‌شود. اهمیت توجه به این تفاوت‌ها وقتی آشکار می‌شود که جایگاه ادبی و زبانی اشعاری که در نسخ کهن درج شده‌اند، اما در دو تصحیح نام‌برده وجود ندارند، بررسی می‌شود. این اشعار با توجه به ویژگی‎های سبکی از آن انوری هستند و ثبت­نشدن آن‌ها در چاپ‌های موجود موجب ناقص‌ماندن دیوان انوری می‌شود. ضبط ­نشدن این اشعار (حتی به‌دلیل رعایت اخلاق) و از سوی دیگر ثبت اشعاری که طبق ویژگی‌های سبکی و نسخ کهن از آن انوری نیستند، هرگونه مطالعه در مورد شعر انوری، سبک، ویژگی‌‌ها و نقد آن را غیرممکن می‌کند. از این­رو، پس از بررسی کامل هشت دست‌نویس کهن و اصیل اشعار انوری، فهرستی جامع از تمام قصاید و قطعات مندرج در این نسخ تهیه شد و در نهایت تفاوت این فهرست با قصاید و قطعات مندرج در دیوان انوری تصحیح استاد مدرس به تفکیک در جدول­هایی ارائه گردید تا با توجه به تعداد دفعاتی که یک قصیده یا قطعه در نسخ ثبت شده‌اند و نیز بررسی ویژگی‌های سبکی آن‌ها صحت انتساب آن‌ها به انوری تأیید شد تا از این رهگذر اظهارنظر دربارۀ شعر انوری، ویژگی‌ها و نقد آن میسر شود.