بازآفرینی مضامین محوری شعر حافظ در شعر معاصر
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.
3 استاد زبان و ادبیات فارسی ، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
doi
چکیده
تأثیرپذیری ادبی، کشف و بررسیِ روابطِ بینامتنی، در آثار ادبی و تجزیهوتحلیل تأثیرپذیری از متون پیشین است. در عرصۀ شعر و ادب، بدون بهرهگیری از اشعار شاعران پیشین، آفرینش شعری نو امکانپذیر نیست. قرنهاست که فرهنگ و ادبیات سرزمین ما، تأثیرپذیر از غزلیاتِ حافظ است. بهرهگیری از تعابیر و مضامین خاص غزلیات او و کاربرد مکرر نقلقولهای شاعرانه، در ساختار شعر معاصر، چه در محور فرم و محتوا و چه تضمین، از جلوههای این تأثیر و تأثّر است. در این مقاله، شواهد آشکارتر و مضامین پرکاربردتر غزلیات خواجه در شعر معاصر، کشف و بررسی شده است. نتایج بهدستآمده نشان میدهد، پیوند شعر معاصر با غزلیات حافظ در تمام انواع شعر، از سنتی، نیمایی، سپید و گفتار دیده میشود. شاعران معاصر ضمن تأثیرپذیری از مضامین خاص اشعار حافظ، با حسن تعلیلهای بدیع و تغییر در صنایع بیانی و بدیعی چون ایهام، ایجاز، تشبیه و استعاره میکوشد تا تصاویری نو بیافرینند؛ با وامگیری از گسترۀ واژگان و اوزان غزلیات او، به بیان احوال خویش، توصیف معشوق یا انتقاد از اجتماع بپردازند و در مواردی چند، با تضمین بیت یا مصراعی، پیامی مشابه یا متفاوت را به مخاطب انتقال دهند.
