تحلیلی بر مبنای بهینگی درباره کوتاهشدگی واکهای برای رفع التقای واکه در زبان کردی و فارسی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
2 استادیار زبانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
3 استادیار زبانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
doi
10.22126/jlw.2021.6954.1586چکیده
پژوهش حاضر براساس واجشناسی بهینگی، به رفع التقای واکه در ارتباط با کوتاهشدگی واکهای در زبان کردی و فارسی، پرداخته است. مجموعة فیلمها، سریالها و متون نوشتاری، پیکرة پژوهش حاضر را تشکیل داده است، براساس تجزیه و تحلیل دادهها، نگارندگان نتیجه گرفتهاند که دو زبان فارسی و کردی برای رفع التقای واکه در برخی محیطهای آوایی، از غلتسازی بهشیوة کوتاهشدگی واکهای استفاده میکنند. در زبان فارسی برای رفع التقای واکه، دو واکة افراشته /i/ و/u/ براثر غلتسازی ازراه کوتاهشدگی واکهای بهترتیب به یک واکة کوتاه و یک همخوان غلت /j/ و/w/ تبدیل میشوند. در زبان کردی میانی، فرایند غلتسازی در واکههای افراشته /i:،u: / و نیمهافراشته /ē:،ō: / رخ میدهد؛ همچنین، غلتسازی در زبان فارسی با تغییر کمّی در واکة کشیدة /i:/ و تغییر کمّی و کیفی در واکه کشیده /u:/ همراه است. درمقابل، غلتسازی در زبان کردی میانی تنها با تغییر کمّی در واکههای کشیده همراه است. تحلیل بهینگی نیز مشخّص کرد که عامل اصلی در رفع التقای واکه در هردو زبان فارسی و کردی میانی، الزام به وجود آغازه در ساختار هجایی آنها است. در بافتهایی که در آنها غلتسازی ازراه کوتاهشدگی واکهای رخ میدهد، محدودیتهای فعّال مشترک در زبان فارسی و کردی میانی عبارت است از: .AGREE(place); ONSET; MAX; DEP; IDENT (µ