ارزیابی مقاومت نسبت به بیماری زنگ برگ گندم در نمونه های ژنتیکی منتخب گندم نان بانک ژن گیاهی ملی ایران

نویسندگان

1 گروه گیاهپزشکی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 گروه گیاهپزشکی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

5 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

doi
10.22059/ijpps.2024.372446.1007054
چکیده

بیماری زنگ برگ گندم در سال‌های اخیر به دلیل شرایط تغییر اقلیم در سراسر جهان گسترش بیشتری پیدا‌کرده‌است. این بیماری در مناطق گرم و مرطوب شمال و جنوب کشور گسترش داشته و در ارقام حساس ایجاد خسارت می‌کند. منابع ژنتیکی هر کشور ذخایر غنی از ژن‌های تاثیرگذار در مقاومت به تنش­های زیستی و غیرزیستی می باشند.  در این تحقیق صد نمونه ژنتیکی گندم نان ایران که در آزمایش‌های قبلی درجات خوبی از مقاومت به بیماری زنگ سیاه نشان داده‌اند، همراه با ده رقم که در مناطق مختلف ایران به صورت متداول کشت می‌گردند و دو رقم حساس بولانی و موروکو جهت بررسی‌های گلخانه‌ای و مزرعه‌ای انتخاب شدند. آزمایش‌های گلخانه‌ای با استفاده از جدایه خالص شده از منطقه شمال کشور در طرح کامل تصادفی انجام گردید و آزمایش‌های مزرعه‌ای در مزرعه عراقی محله در استان گلستان در آزمایش آگمنت انجام‌گرفت. ارقام حساس بولانی و موروکو در مزرعه آلودگی بالاتر از 90% و در گلخانه آلودگی 4 را نشان دادند که بیانگر ایجاد آلودگی در بالاترین سطح در محیط‌های آزمایش می‌باشد. در این بررسی 7/24% از نمونه‌های ژنتیکی و ارقام درگلخانه و مزرعه مقاومت نشان دادند. مقدار 1/38% از نمونه‌های ژنتیکی و ارقام در گلخانه حساسیت و در مزرعه مقاومت نشان دادند. مقدار 9/2% از نمونه‌های ژنتیکی و ارقام در گلخانه مقاومت و در مزرعه حساسیت نشان‌دادند. مقدار 3/34% از نمونه‌های ژنتیکی و ارقام در گلخانه و مزرعه حساسیت نشان‌دادند. نمونه‌های ژنتیکی که در مزرعه و گلخانه مقاومت نشان‌دادند و نمونه‌های ژنتیکی که در گلخانه حساسیت و در مزرعه مقاومت نشان‌دادند برای بررسی‌های تکمیلی جهت اصلاح و ایجاد ارقام مقاوم جدید انتخاب گردیدند.