نحوه نمایش احساس تعجب در زبان فارسی؛ بر اساس روش ترکیبی واژگانی و پیکرهمدار
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مهندسی کامپیوتر، دانشکدة فنی و مهندسی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
2 دانشجوی دکتری ، گروه زبانشناسی همگانی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
3 استاد گروه زبانشناسی همگانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران.
doi
10.22126/jlw.2021.6462.1545چکیده
نبود مطالعات تخصّصی در زمینه احساس تعجّب به نسبت دیگر احساسها سبب شده تا پژوهش حاضر به بررسی طرحواره و مفهوم احساس تعجّب در زبان فارسی از دیدگاه زبانشناسی شناختی و پیکرهای بپردازد. ازجمله اهداف تعیینشده برای نوشتار پیش رو، ترسیم طرحواره احساس تعجّب برای زبان فارسی و بررسی میزان زایایی حوزههای مبدأ این احساس است. طرحواره احساس نشان میدهد که احساس تعجّب در زبان فارسی چه ساختاری دارد و چگونه نمایش داده میشود. بهمنظور ترسیم طرحواره از رویکرد واژگانی استفاده و واژههای کلیدی احساس تعجّب و تعبیرهای فرهنگ استعاری ابوالحسن نجفی بررسی شده است. مطالعه حوزههای مبدأ نیز با کمک رویکرد پیکرهبنیاد براساس دستهبندی کوچش از حوزههای مبدأ احساس صورت گرفته است و میزان زایایی تعابیر تعجّبی واکاوی شده است. نتایج بهدستآمده نشان از آن داشت که در طرحوارة احساس تعجّب، بهعلّت نبود بخشهای کنترل و بخش فعالیت، احساس تعجّب با دیگر احساسها تاحدودی تفاوت دارد؛ همچنین حوزة «بدن» برای نمایش احساس تعجّب کاربرد فراوانی دارد و تمایل به بیحرکتی و سکون در بیشتر موارد مرتبط با تعجّب بهروشنی به چشم میخورد.