بررسی رئالیسم جادویی در حکایتهای کشفالمحجوب هجویری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی،کرمانشاه، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی،کرمانشاه، ایران.
doi
چکیده
رئالیسم جادویی نگرشی هنری به روایت و کنشی فراعادت در یک زمینۀ کاملاً رئالیستی است که در باورهای روانی، اعتقادی و عرفی جلوهای باورمندانه، خردپذیر و منطقی مییابد. زادگاه رئالیسم جادویی و رویکرد آن را آمریکای لاتین دانستهاند، امّا سنجههای پیشنهادی این مکتب فکری-ادبی عموماً در ادب گرانسنگ پارسی و بهویژه ادب پربار عرفانی و نیز ادب شفاهی (فولکلور) پیشتر آفریده شده است، چنانکه برخی ناقدان خاستگاه تاریخی رئالیسم جادویی را مشرقزمین میدانند. این پژوهش مشخصههای رئالیسم جادویی را از قبیل حوادث فرامنطق، ریزش مرز میان واقعیت و خیال، مبالغه، شگفتی، درهمریختن زمان، زمینههای سیاسی، دوبنیبودن، رؤیا، اسطوره وخیال و سکوت اختیاری در کشفالمحجوب هجویری با هدف تبیین انطباق و یا عدم انطباق این متن عرفانی با مشخصّههای مکتب مذکور به روش توصیفیـتحلیلی بررسی کرده و نشان داده است که هجویری چگونه با فراخوان این مشخصههای فراواقعی و خارق عادت، در حکایاتی با زمینۀ کاملاً رئالیستی، خوانشی بدیع از اندیشههای انتزاعی و آنسری خویش در پوششی عینی و ملموس بیان کرده است؛ چنانکه این اتحاد متناقضنما در کشفالمحجوب، حاصل کنشهای شگفت و رخدادهای عقلگریز در بستری از واقعیت است که هم معتقدان به این اعمال و هم خوانندگان دیرباور آن را تحت تسخیر هنر نویسنده بدون کمترین واکنشی میپذیرند.
