بررسی روند سرانه مصرف آب در ایران براساس رژیم غذایی دو دهه گذشته
نویسندگان
1 استاد گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
2 گروه مهندسی آب، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد مهاباد
4 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
doi
10.22059/ijswr.2018.246084.667795چکیده
در این پژوهش روند سرانه مصرف آب کشاورزی با توجه به سرانه مصرف محصولات کشاورزی و دامی از سال 1368 تا 1390 برای ایران مورد بررسی قرار گرفت. محصولات کشاورزی و دامی در 9 گروه طبقهبندی شدند که هر گروه دارای زیر گروههای مختص به خود میباشند. نتایج نشان داد در دوره 22 ساله یاد شده، روند مصرف آب با توجه به تغییرات رژیم غذایی، روند صعودی داشته است. گندم از گروه غلات و گوشت از تولیدات دامی بیشترین مصرف آب را شامل بودند.میانگین سرانه مصرف آب در سالهای 1368 تا 1390 برابر با 1420 متر مکعب برآورد شد که بیشینه و کمینه مقدار آن به ترتیب برای سالهای 1368 و 1386 بود. حجم آب مجازی از طریق مصرف محصولات کشاورزی و دامی از 61 میلیارد متر مکعب در سال 1368 به 120 میلیارد متر مکعب در سال 1390 افزایش یافته است. سهم آب وارداتی از طریق محصولات کشاورزی و دامی برای دوره 22 ساله، حدود 11 تا 27 با میانگین 60/17 میلیارد متر مکعب بوده است. محصولات دیم با متوسط مصرف 30/17 میلیارد متر مکعب آب از طریق بارش، بخشی از مصرف سالانه را تأمین میکنند. با کسر این آب و واردات آب مجازی، سهم آب مصرفی از منابع تجدید پذیر کشور در محدوده 63 (1387) تا 81 (1390) میلیارد متر مکعب برآورد شد. با توجه به شاخصهای ارزیابی منابع آب، کشور ایران در سالهای مورد مطالعه (1383 تا 1390) در شرایط بحران آبی قرار داشته که افزایش جمعیت و تغییر رژیم غذایی مردم نسبت به گذشته ممکن است در این امر تاثیر داشته باشند. تنظیم رژیم غذایی مناسب از قبیل کنترل مصرف غلات و گوشت قرمز، ایجاد بازار مناسب فروش محصولات کشاورزی، فرآوری کردن محصولات تلف شده، واردات محصولات غذایی و افزایش بهرهوری میتواند در جلوگیری از بحران منابع آب کشور مؤثر باشد.