بررسی روند سرانه مصرف آب در ایران براساس رژیم غذایی دو دهه گذشته

نویسندگان

1 استاد گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 گروه مهندسی آب، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد مهاباد

4 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

doi
10.22059/ijswr.2018.246084.667795
چکیده

در این پژوهش روند سرانه مصرف آب کشاورزی با توجه به سرانه مصرف محصولات کشاورزی و دامی از سال 1368 تا 1390 برای ایران مورد بررسی قرار گرفت. محصولات کشاورزی و دامی در 9 گروه طبقه­بندی شدند که هر گروه دارای زیر گروه­های مختص به خود می­باشند. نتایج نشان داد در دوره 22 ساله یاد شده، روند مصرف آب با توجه به  تغییرات رژیم غذایی، روند صعودی داشته است. گندم از گروه غلات و گوشت از تولیدات دامی بیشترین مصرف آب را شامل بودند.میانگین سرانه مصرف آب در سال­های 1368 تا 1390 برابر با 1420 متر مکعب برآورد شد که بیشینه و کمینه مقدار آن به ترتیب برای سال­های 1368 و 1386 بود. حجم آب مجازی از طریق مصرف محصولات کشاورزی و دامی از 61 میلیارد متر مکعب در سال 1368 به 120 میلیارد متر مکعب در سال 1390 افزایش یافته است. سهم آب وارداتی از طریق محصولات کشاورزی و دامی برای دوره 22 ساله، حدود 11 تا 27 با میانگین 60/17 میلیارد متر مکعب بوده است. محصولات دیم با متوسط مصرف 30/17 میلیارد متر مکعب آب از طریق بارش، بخشی از مصرف سالانه را تأمین می­کنند. با کسر این آب و واردات آب مجازی، سهم آب مصرفی از منابع تجدید پذیر کشور در محدوده 63 (1387) تا 81 (1390) میلیارد متر مکعب برآورد شد. با توجه به شاخص­های ارزیابی منابع آب، کشور ایران در سال­های مورد مطالعه (1383 تا 1390) در شرایط بحران آبی قرار داشته که افزایش جمعیت و تغییر رژیم غذایی مردم نسبت به گذشته ممکن است در این امر تاثیر داشته باشند. تنظیم رژیم غذایی مناسب از قبیل کنترل مصرف غلات و گوشت قرمز، ایجاد بازار مناسب فروش محصولات کشاورزی، فرآوری کردن محصولات تلف شده، واردات محصولات غذایی و افزایش بهره­وری می­تواند در جلوگیری از بحران منابع آب کشور مؤثر باشد.