ساختها و راهبردهای امری در زبان فارسی
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات انگلیسی و زبانشناسی، دانشکده زبان و ادبیات ، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2 دکترای زبانشناسی، گروه زبانشناسی، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22126/jlw.2021.6083.1556چکیده
نوشتار پیش رو ساخت امری و صیغگان آن را در زبان فارسی بررسی کرده است. بدین منظور ابتدا ساخت امری متعارف و سپس ساختهای غیر متعارف در این زبان توصیف شده است. نتایج نشان میدهد که فارسی دو ساخت امری کمینه و بیشینه دارد. ساخت کمینة متعارف پیرامون فاعل دومشخص مفرد و ساخت بیشینه نامتعارف پیرامون فاعلهای غیر دومشخص مفرد شکل میگیرد که به لحاظ صوری با ساخت کمینه ناهمگون هستند؛ ولی در توزیع تکمیلی با آن قرار دارند. افزون بر این دو ساخت، چهار ساخت تحلیلی نیز وجود دارد که بهطور عمده بر افعال حرکتیِ دستوریشده متّکی بوده و در برخی از بافتها در ترکیب با فعل اصلی معنای ثانویة رهنمودی را بهمثابة راهبرد (و نه ساخت) امری القا میکنند. معنا و نقش اولیۀ این ساختها عمدتاً ترغیبی و تهییجی است و برخلاف ساختهای امری نامتعارف در توزیع تکمیلی با فاعل دومشخص مفرد نیستند. دیگر راهبردهایی که در زبان فارسی برای بیان امر بهکار میروند، عبارتاند از ساخت وجهی، جملات خبری و پرسشی.
