پتانسیل کنترل زیستی جدایه‌های باسیلوس در تعامل با بیمارگر Rhizoctonia solani سیب‌زمینی

نویسندگان

1 گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 گروه باغبانی و گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

doi
10.22059/ijpps.2023.357079.1007026
چکیده

در طول دوره رشد، محصول سیب‌زمینی در معرض ترکیبی از تنش‌های زنده و غیر زنده قرار می‌گیرد. قارچ Rhizoctonia solani Kuhn، عامل بیماری شانکر ساقه سیب‌زمینی و یکی از مهمترین بیمارگرهای گیاهی خاک برد است که باعث کاهش عملکرد و کیفیت محصول سیب‌زمینی در سراسر جهان می‌شود. به‌نظر می رسد باکتری‌های آنتاگونیست در کنترل بیمارگر‌های گیاهی جایگزین مناسبی برای مواد شیمیایی هستند. در این مطالعه، ویژگی‌های بیوکنترلی (آنزیم های هیدرولیز کننده، سیدروفور، سورفاکتانت، بیوفیلم) 20 جدایه باسیلوس علیه R. solani AG3، در شرایط آزمایشگاهی بررسی شد. در مجموع جدایه‌ها در کشت متقابل 23 تا 9/64 درصد، در تولید ترکیبات فرار 2/38 تا 4/85 درصد و در تولید آنتی بیوتیک 9/76 تا 90 درصد مهار رشد بیمارگر قارچی را نشان دادند. جدایه‌ها از نظر ویژگی‌های بیوکنترلی متغیر بودند. بر‌اساس نتایج آزمایشگاهی، پنج جدایه Ba1، Ba5، Ba8، Ba11 و Ba12 برای شناسایی و بررسی‌های تکمیلی گلخانه‌ای انتخاب شدند. جدایه‌های منتخب سبب بازدارندگی جوانه‌زنی اسکلروت قارچ و قطعه قطعه شدن و انعقاد سیتوپلاسمی در میسلیوم قارچ بیمارگر شدند. جدایه‌های Ba1، Ba5، Ba8، Ba11 و Ba12 به ترتیب به گونه‌های B. mojavensis، Bacillus sp.، B. pumilus، Bacillus sp. و velezensis B. تعلق دارند. در شرایط گلخانه، شاخص شدت بیماری در تیمارهای Ba5 (Bacillus sp.) و Ba8 (B.pumilus) همانند قارچ‌کش رورال تی اس صفر بود و بیماری شانکر ساقه را به طور کامل کنترل نمودند. از این‌رو برای بررسی‌های تکمیلی و تهیه فرمولاسیون بهینه پیشنهاد می‌گردند.