فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خلعت از دیرباز، اغلب به پوشش ظاهری رایجی اطلاق می‌شد که حاکم، پادشاه یا خلیفۀ مسلمانان به وزیران یا امیران اعطا می‌کرده است. خلعت، نه‌تنها مقوله‌ای مرتبط با سلطنت و دربار، بلکه تعبیری است که اهل معرفت، به‌ویژه سنایی، عطار و مولوی در آثار خود آن را به‌کار برده‌اند. با فرض اینکه اهل معرفت از صراحت در کلام خودداری می‌کنند و تمایل دارند به معنای مورد نظرشان در کلام اشارت داشته باشند، قصد داریم به این پرسش پاسخ دهیم که چه معانی و اشاراتی از تعبیر خلعت در آثار سنایی، عطار و مولوی قابل تأویل است؟ این پژوهش به روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی انجام شده است. برایند تحقیق نشان می­دهد که اگر حضرت حق، خلعت خاص را به عارف هبه کند، نیکو و پسندیده است؛ در غیر این صورت، خلعت حجاب سالک خواهد بود. وهبی یا کسبی­بودن خلعت شأن اعتباری دارد؛ یعنی بر اساس برخی شواهد عارف می‌تواند از سر فضل حضرت حق، صاحب خلعت خاص شود و بر اساس برخی شواهد دیگر، عارف باید برای به‌دست‌آوردن آن جهاد با نفس کند. تشریفی­بودن خلعت مهم‌ترین وجه آن است. همچنین، خلعت می‌تواند در معنای عفو‌کردن و پوشانیدن عیوب سالک مورد نظر اهل معرفت باشد.