بررسی ساخت‌های دومفعولی و دومتعدی در زبان فارسی در چارچوب صرف توزیعی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان‌شناسی همگانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22126/jlw.2021.6148.1522
چکیده

مقالۀ حاضر به بررسی ساخت‌های دومفعولی و دومتعدی در زبان فارسی بر اساس آراء وود و مرنتز (2017) ‌در چارچوب صرف توزیعی می‌پردازد و نشان ‌می‌دهد چگونه می‌توان تناوب موضوعی را به ویژگی‌های نحوی‌معنایی یک هستۀ معرف موضوع با بر چسب i* فروکاست تا تحلیل واحدی برای هسته‌های معرف موضوع ارائه‌ کرد. پدیدۀ انتقال مالکیت در ساخت‌های دومفعولی و رابطۀ مکانی در ساخت‌های دومتعدی با این فرض تبیین ‌می‌شود که توانایی فعل برای حضور در ساخت دومفعولی مستلزم گزینش یک گروه معرف مرکب به‌صورت D*P و توانایی فعل برای رخداد در ساخت دومتعدی مستلزم گزینش یک گروه حرف اضافه‌ای مرکب به‌صورت P*p مکانی است که از رهگذر ترکیب هستۀ i* با یک متمم DP و pP، به ترتیب نقش تتایی مالک و پیکر به شاخص اعطا می‌‌شود. چگونگی تعبیر این نقش‌ها از یک قاعدۀ تعبیری وابسته به بافت مایه ‌می‌گیرد که در سایۀ ساخت‌های نحوی تعریف و بر اساس اصل خوانش معنا تحدید می‌شود. تعبیر موضوع‌های برونی در ساخت‌های یادشده از جایگاه ساختاری یک هستۀ نحوی و نقش مفهومی ـ معنایی ریشه مایه‌ می‌گیرد.