پتروژنز تودههای نفوذی آداکیتی نوار افیولیتی شمال خاوری سبزوار
نویسندگان
1 دانشیار، دانشکده علومزمین، دانشگاه سوم رم، رم، ایتالیا
2 استاد، گروه زمینشناسی، دانشکده علومزمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علومزمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
4 استادیار، گروه زمینشناسی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی قزوین، قزوین، ایران
5 دانشیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علومپایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22071/gsj.2015.42914چکیده
تعدادی توده نفوذی با ترکیب ترونجمیت و تونالیت به صورت سینتکتونیک به داخل مجموعه دگرگونی سلطانآباد (شمالخاوری سبزوار) تزریق شدهاند. بررسیهای ژئوشیمیایی این تودههای نفوذی نشاندهنده ویژگیهای آداکیتی بسیار بارز (نسبت بسیار بالای استرانسیم به ایتریم و مقادیر بسیارکم ایتریم و ایتربیم) در آنهاست. با توجه به شواهد صحرایی و میکروسکوپی و ویژگیهای ژئوشیمیایی سنگ کل تودههای نفوذی منطقه، ایجاد اینچنین ویژگیهای آداکیتی مستلزم تأثیر توأم فرایندهای ذوببخشی و تفریق ماگمایی است. سناریوی احتمالی در این رابطه شامل ذوببخشی صفحه اقیانوسی فرورو در یک زون فرورانش داغ و تشکیل یک مذاب آداکیتی حدواسط و سپس تفریق آمفیبول و تشدید شاخصهای آداکیتی مذاب تفریق یافته اسیدی نهایی است. تفاله حاصل از ذوببخشی پوسته اقیانوسی فرورو بهصورت بلوکهای گارنت- هورنبلندیت در مجاور بعضی از تودههای نفوذی دیده میشوند. مذاب حدواسط آداکیتی اولیه به صورت دیوریتهای غنی از آمفیبول در منطقه حضور دارند. فاز کومولای ناشی از تفریق و مذاب تفریق یافته نهایی نیز بهترتیب سازنده دایکهای هورنبلندیتی و تودههای تونالیت- ترونجمیتی هولولوکوکرات منطقه هستند. ایجاد رژیم حرارتی داغ و ذوببخشی لیتوسفر اقیانوسی فرورو تحت تأثیر عواملی مانند تغییر سرعت فرورانش، فرورانش پشته میان اقیانوسی یا گسیختگی صفحه اقیانوسی فرورو و بالاآمدگی استنوسفر داغ بوده است.
