فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سوسک کشیش، Rhyzopertha dominica F.، یک آفت مهم محصولات انباری است که از نظر اقتصادی، خسارت قابل توجهی را در غلات ایجاد می‌کند. با توجه به ضرورت استفاده از روش‌های کنترل جایگزین سموم شیمیایی، در پژوهش حاضر تاثیر کشندگی و زیرکشندگی اسانس‌های دو گونه گیاهی زنیان (Carum copticum L.) و رازیانه (Foeniculum vulgare Mill) به همراه خاک دیاتومه رویR. dominica مورد ارزیابی قرار گرفت. ترکیبات شیمیایی اسانس‌های گیاهی با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی- طیف‌سنج جرمی شناسایی شد. عمده‌ترین ترکیبات شیمیایی در اسانس زنیان Phenol، Benzene و γ-Terpinene و در اسانس رازیانه Propanal، Trans-anethole، γ-Terpinene، Benzene و Cyclohexene بودند. سمیت اسانس رازیانه (LC50 = 83/103 میکرولیتر بر لیتر هوا) علیه حشرات کامل R. dominica بیش‌تر از اسانس زنیان (LC50 = 46/167 میکرولیتر بر لیتر هوا) بود. مقدار LC50 خاک دیاتومه نیز 052/0 گرم بر کیلوگرم به دست آمد. نتایج آزمایش تاثیر زیرکشندگی (LC30) نشان داد که طول عمر حشرات کامل نر و ماده و نیز زادآوری ماده‌ها به طور معنی‌داری در تیمار اسانس زنیان همراه با خاک دیاتومه کم-ترین بود. هم‌چنین، نرخ خالص تولید‌مثل (R0)، نرخ ذاتی افزایش جمعیت(rm) و نرخ متناهی افزایش جمعیت (λ) آفت در تیمارهای ترکیب اسانس زنیان همراه با خاک دیاتومه و ترکیب اسانس رازیانه همراه با خاک دیاتومه به طور معنی‌داری کم‌تر )05/0(P < از سایر تیمارها بود. نتایج این مطالعه نشان داد که می‌توان از اسانس‌های هر یک از این گیاهان به همراه خاک دیاتومه در برنامه‌های مدیریتی R. dominica استفاده کرد.