فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اثیرالدین ابهری در رسالۀ فارسی در منطق و بخش منطق کتاب زبدة الاسرار ، که جزء نخستین آثار حکمی او است، برهان افتراض را به شیوه‌ای به کار برده است که قرابت بسیاری به شیوۀ فارابی و سهروردی دارد. در این شیوه، به جای اینکه مصادیق موضوع در یک گزارۀ جزئی را به یک نام فرضی نام‌گذاری کنیم، یک مفهوم عام و واقعی را می‌یابیم که شامل مصادیقی از موضوع باشد که تحت عنوان محمول قرار می‌گیرند. با یافتن چنین مفهوم عام واقعی‌ای، به جای نامیدن فرضی آنها به یک نام فرضی، به یک گزارۀ واقعی کلی می‌رسیم. برای نمونه، جملۀ «بعضی شیرین‌ها سفید هستند» به جای تبدیل به «هر د سفید است»، به مثلاً «هر شکر سفید است» تبدیل می‌شود. این شیوه از برهان افتراض به روش شهودگرایان منطقی معاصر بسیار نزدیک است که برای اثبات گزاره‌های جزئی اصرار دارند که باید دست‌کم یک مصداق معیّن یا یک زیرمجموعۀ معیّن را معرفی کنیم، ولی یافتن چنین مصادیق یا مفاهیم معینی در بیشتر موارد بسیار دشوارتر از شیوۀ «نامیدن فرضی» است که ارسطو و مشائیان به کار می‌برده‌اند.