بازنمود مفاهیم معنایی افعال حرکتی در کردی سورانی: رویکردی شناختی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه پیام نور. تهران. ایران

2 دانشیار گروه هنرهـای نمایشـی، دانشگاه تهـران. تهران. ایران

3 دانشیار، گروه زبان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 دانشیار گروه زبان‌شناسی، دانشگاه پیام نور. تهران. ایران

doi
10.22126/jlw.2021.6112.1518
چکیده

بر مبنای طرح­وارۀ شناختی «پویایی نیرو» لئونارد تالمی، همان­طور که در رویدادهای طبیعی جریان نیرو وجود دارد، در ساختارهای زبانی نیز این نیرو انعکاس می­یابد و از این حیث، زبان­ها به دو گروه «فعل­بنیاد» و «تابع­بنیاد» تقسیم می­شوند. در گروه اوّل رویدادهای مربوط به پویایی نیرو ازراه فعل و در دوم، در قالب مداری بر حول ریشۀ فعل و راه تابع بازنمایی می­شوند. هدف پژوهش حاضر، بازنمایی زبانی رویدادهای حرکتی در گویش کردی سورانی در چارچوب این مقولۀ معناشناختی است. داده­های پژوهش حاضر ازراه مصاحبۀ حضوری از بیست گویشور هنجار به­دست آمده است. در مواردی که برای بیان افعال حرکتی چند شکل گفتاری وجود داشت، براساس فرهنگ لغت مردوخ، صورت استنادی آن ثبت شد. تحلیل (260) فعل حرکتی از میان (300) پاره­گفتار نشان داد که الگـوهای (حرکت + شیوه) و (حرکت + مسیر)، پربسامدترین الگوها در افعال این گویش هستند؛ همچنین آمار (65) درصدیِ بازنمود مفاهیم معنایی مسیر ازراه تابع، نشان داد که گویش سورانی به­سمت زبان­های تابع­بنیاد گرایش بیشتری دارد.