فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گویشوران به­ طور معمول برای بیان یک گزارة مشخّص، در هر موقعیت ارتباطی می‌توانند از بین چندین صورت زبانی با معنای گزاره‌ای یکسان، یکی را بر‌گزینند. عوامل متفاوتی می‌توانند روی این گزینش تأثیر بگذارند. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش یکی از این عوامل، یعنی ساخت اطّلاع است. ساخت اطّلاع روی مقایسۀ جمله‌هایی متمرکز شده که از لحاظ معنایی برابر، امّا از نظر صوری و کاربردشناختی متفاوت هستند. نمونه‌ای از چنین جمله‌هایی، بازنمایی موضوعی متعدّد است که در آن فعلی با موضوع‌هایش در ساخت‌های زبانی متفاوتی با معنای گزاره‌ای یکسان تظاهر می‌یابد؛ از این رو، در این مقاله با هدف بررسی نقش ساخت اطّلاع در به­­کارگیری این نوع بازنمایی در زبان فارسی، نمونه‌هایی از آن بر اساس تعریف لِوین و رَپپورت­هُواو (2005) و نیز نظریۀ لَمبرِکت (1994) مطالعه شدند. در ابتدا، نمونه‌ها به طور تصادفی از متون مطبوعاتیِ روزنامه‌های کثیرالانتشار داخل کشور استخراج شدند، سپس (150) جملۀ موجود در (50) نمونه با توجّه به روابط کاربردشناختی مبتدا - کانون و وضعیّت بازنمایی مصداق‌های کلام تجزیه و تحلیل شدند. نتایج تحلیل نشان دادند که میزان تشخیص‌پذیری و فعّال بودن مصداق‌های‌ مبتدایی و نوع ساخت کانونی‌ در ایجاد بازنمایی موضوعی تأثیرگذارند؛ همچنین، تأثیر فرایندهایی همچون پیشایندسازی و ارتقاء مبتدا در این نوع بازنمایی مشاهده شد.