تنوع زیستی کنه‌های شکارگر خانواده Phytoseiidae (Acari: Mesostigmata) در منطقه سیستان، ایران

نویسندگان

1 عضو هیات علمی، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 استادیار بخش تحقیقات جانورشناسی، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، تهران، ایران

3 عضو هیات علمی/ گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

4 دانشجوی دکتری/گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

5 استاد گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

doi
10.22059/ijpps.2022.339168.1006999
چکیده

کنه‌های خانواده Phytoseiidae از مهمترین دشمنان طبیعی کنه‌های آفت و حشرات ریز از جمله تریپس و سفیدبالک روی محصولات کشاورزی و گیاهان خودرو هستند. چندین گونه از آنها به عنوان عوامل کنترل بیولوژیک برای کنترل آفات گیاهی در محیط‌های باز و گلخانه‌ها در سراسر دنیا استفاده می‌شوند. به منظور بررسی تنوع زیستی کنه‌های خانواده Phytoseiidae منطقه سیستان در باغ‌های انگور (بوم نظام کشاورزی) و درختان گز خودرو (بوم نظام طبیعی)، مطالعه‌ای طی سال 1398 اجرا شد. نمونه‌ها به روش تصادفی و در حجم و فواصل مساوی از درختان انگور و گز سه شهرستان زهک، جزینک و نیمروز در فصول مختلف سال به دست آمد. در این بررسی، 193 نمونه شامل هشت گونه متعلق به چهار جنس جمع‌آوری و شناسایی شدند که در بین آنها یک گونه برای دنیا و هشت گونه برای نخستین بار از استان سیستان و بلوچستان گزارش شدند. شاخص‌های تنوع زیستی بر مبنای فراوانی گونه‌ها، با استفاده از فرمول‌های متداول و نرم‌افزار Ecological Methodology برآورد و با نرم‌افزار SAS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که گونه‌های (36 درصد) Neoseiulus barkeri، (17 درصد) paspalivorua Neoseiulus و (16 درصد) Amblyseius rademacheri به ترتیب بیشترین فراوانی نسبی را در باغ‌های انگور و گونه‌ی Paragigagnathus sistaniensis بیشترین فراوانی (77 درصد) را روی درختان گز داشتند. نتایج تجزیه واریانس بیانگر آن است که عامل فصل و همچنین اثر متقابل بین فصل و زیستگاه اختلاف معنی‌داری نداشته، اما مقدار شاخص‌های تنوع در دو زیستگاه‌ مورد مطالعه (انگور و گز) تفاوت معنی‌داری نشان می‌دهد.