استعاره در عبارات خطاب زبان ترکی آذری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشکدۀ زبان‌های خارجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.

2 دانشیار زبان‌شناسی، گروه زبان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشیار زبان‌شناسی، گروه زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
10.22126/jlw.2021.5874.1489
چکیده

استفاده از عبارت­های خطاب استعاری در بیان احساسات و عواطف، موضوعی مهم در مطالعات جوامع به شمار می‌رود. پژوهش حاضر به‌ منظور بررسی پدیدۀ اجتماعی عبارات خطاب استعاری از منظر زبان‌شناسی شناختی با سه هدف کشف انواع و بسامد استعاره‌های مفهومی، بسامد وقوع آن‌ها در دو گروه سنّی مردان و زنان جوان و میان­سال و میزان وقوع خطاب‌‌‌های استعاری در رابطه با کلّ آن‌ها در گونۀ گفتاری ترکی آذری خوی صورت گرفته است. روش پژوهش، به شیوۀ تحلیل محتوا است و جمع‌آوری داده‌ها به‌ روش میدانی و با استفاده از پرسش­نامه از صد گویشور خویی انجام شده است. آمارها نشان­ می‌دهد که بر اساس طبقه­بندی لیکاف و جانسون (1980) بسامد هرکدام از انواع عبارت-های خطاب استعاری در رابطه با یکدیگر به ترتیب استعاره­های «ساختاری» (267) مورد، «هستی­شناختی» (212) مورد و «جهتی» (3) مورد، نگاشت شدند. نتایج به دست آمده نشان می­دهد: 1- میزان کاربرد انواع عبارت­های خطاب استعاری به­ ترتیب به زنان جوان (17/39%)، مردان جوان (22/28%)، مردان میا­ن­سال (30/19%) و زنان میان­سال (31/13%) اختصاص دارند. 2- از کلّ عبارت­های خطاب به دست آمده، (1/55%) مربوط به خطاب‌های‌ استعاری و (9/44%) مربوط به خطاب‌های غیر استعاری است؛ یعنی بیش از نیمی از خطاب‌ها در خوی ماهیت استعاری دارند.