بررسی و دسته بندی انواع تابو در غزلیات حافظ شیرازی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
doi
چکیده
شاعران بهدلیل نگاه تیزبینانه و ظرافت زبانی در شعر خود، از قراردادهای اجتماعی درمیگذرند و گام در قلمروهای ممنوع میگذارند، که این قلمروهای ممنوعه همان «تابو» نام دارد. در این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی به انجام رسیده است، تابو و انواع آن را در شعر حافظ برحسب مطالعة موردی بررسی کرده، سپس به دستهبندی و تحلیل گونههای آن پرداختهایم. جستار پیشرو در پی تبیین این مسائل است که چه گونههایی از تابو در غزل حافظ وجود داد؟ بسامد کدامیک بیشتر است و هدف شاعر از تابوشکنی چیست و به چه وسیلهای توانسته به صورت نرم به تابوشکنی بپردازد ؟ به نظر میرسد حافظ به کمک طنز و با سازواری و اجتماع «ضدّین» به تابوشکنی بپردازد، رویکرد اصلی وی در تابو، سیاسی- اجتماعی است تا اعتقادی و ایدئولوژیک. حافظ از طریق تقابلهای دوگانهای که هم در محتوا و هم در بلاغت او در قالب ایهام وجود دارد، توانسته است به حریمهای ممنوعه وارد شود. او در پی گونهای اصلاح (Reform) سیاسی- اجتماعی است. این جستار علاوه بر بیان تابوهاشکنیهای حافظ، هدف ثانوی دیگری نیز پی میگیرد و آن ابراز و تبیین ویژگیهای بلاغی و زیباییشناسانة غزل حافظ است.
