جایگاه قید در ساختهای چندپرسشواژهای زبان فارسی
نویسندگان
1 دکترای زبانشناسی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.
2 استادیار گروه زبان انگلیسی و زبانشناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، گیلان، ایران.
doi
10.22126/jlw.2020.5063.1415چکیده
ساختهای چندپرسشواژهای زبان فارسی به دو نوع اصلی متوالی و گسسته تقسیم میشوند. گروه متوالی شامل دو نوع ساده و همپایه است. در گروه گسسته، پرسشواژههای همپایه جدا از هم هستند. هدف از جستار پیش رو، بررسی رفتار نحوی ساختهای چندپرسشواژهای در رابطه با جایگاه قیدهای گویندهمحور است. بدین منظور، ابتدا عملکرد ساختهای چندپرسشواژهای را از نظر باهمآیی بررسی کرده، سپس به جایگاه قیدهای گویندهمحور در این نوع ساختها میپردازیم تا بدانیم جایگاه قید با آرایش پرسشواژهها چه ارتباطی دارد. چارچوب نظری پژوهش گراشانین-یوکسِک (2017)، لیپتاک (۲۰۱۱) و نیز چیتکو و گراشانین-یوکسِک (۲۰۱۳) و از نوع توصیفی - تحلیلی است. بررسی دادهها در رابطه با ترتیب پرسشواژهها نشان میدهد که باهمآیی پرسشواژهها بهجز ساختهای پرسشی چندگانه با ترتیب افزودهای - افزودهای در بقیة موارد دستوری است. بررسی جایگاه قیدهای گویندهمحور نیز نشان میدهد «ازهمهمهمتر»، تنها قیدی است که بیشترین کاربرد را در این نوع ساختها دارد. در مقابل، حضور قیدهایی همچون «قطعاً، صادقانه، شاید، بارها، خوشبختانه و حقیقتاً»، در ساختهای چندپرسشواژهای موجب نادستوری شدن ساخت پرسشی میشود. در ساخت پرسشی افزودهای - افزودهای از نوع همپایة متوالی، جایگاه «احتمالاً»، پیش از پرسشواژة دوم است. در افزودهای - موضوعی از نوع همپایة متوالی، جایگاه قید «به راستی»، پیش از پرسشواژة اوّل است. در افزودهای - موضوعی از نوع چندگانه، جایگاه «واقعاً»پیش از پرسشواژة اوّل است؛ همچنین، در موضوعی- موضوعی از نوع همپایة متوالی، جایگاه «احتمالاً»، پیش از پرسشواژة دوم است.