تیپ آمیزشی و وضعیت باروری در جمعیت های قارچ Bipolaris sorokiniana، عامل بیماری پوسیدگی معمولی ریشه و طوقه گندم در ایران

نویسندگان

1 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه زابل.

2 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل

3 استاد/ گروه گیاهپزشکی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج

4 استادیار قارچ شناسی، گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

5 مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب، دانشگاه ارومیه،

doi
10.22059/ijpps.2021.321335.1006972
چکیده

پوسیدگی معمولی ریشه و طوقه با عامل Bipolaris sorokiniana، به عنوان یکی از مهمترین بیماری‌های گندم در بسیاری از مناطق جهان مطرح است. در طی سال‌های زراعی 1396 و 1397، تعداد 147 جدایه تک اسپور قارچ از مزارع گندم استان‌های البرز (کرج)، کرمانشاه (کرمانشاه)، آذربایجان غربی (میاندوآب)، گلستان (گرگان) و فارس(شیراز) به دست آمد. پس از شناسایی ریخت‌شناختی و مولکولی جدایه‌ها با آغازگرهای اختصاصی گونه، آغازگرهای تیپ آمیزشی بر اساس نواحی حفاظت شده از ایدیومورف‌هایMAT-1 و MAT-2 طراحی گردید و فراوانی ایدیومورف‌های تیپ‌های آمیزشی جدایه‌های B. sorokiniana، به روش Multiplex PCR تعیین گردید. از مجموع 147 جدایه در پنج جمعیت، 86 جدایه به تیپ آمیزشی MAT-1 و 61 جدایه به تیپ آمیزشی MAT-2 متعلق بودند. در بین پنج جمعیت مورد آزمایش، در جمعیت‌های شیراز وگرگان فراوانی جدایه‌های متعلق تیپ آمیزشی MAT-1 بیشتر از تیپ آمیزشیMAT-2 بود. با توجه به نتایج آزمون کای اسکوئر (X2)، جمعیت‌های کرج، کرمانشاه و میاندوآب فاقد اختلاف معنی‌داری در سطح پنج درصد (P< 0.05) بودند. بنابراین، جمعیت‌های کرج، کرمانشاه و میاندوآب دارای پتانسیل تولیدمثل جنسی بیشتری نسبت به جمعیت‌های شیراز وگرگان می‌باشند. به‌علاوه، جدایه‌های همه جمعیت‌ها جهت ارزیابی وضعیت باروری جنسی از طریق تلاقی متقابل با تیپ‌های آمیزشی مخالف روی محیط غذایی مورد مطالعه قرار گرفتند. پس از گذشت دو ماه، سودوتسیوم‌های فاقد آسک و آسکوسپور بالغ تشکیل گردید.