برجسته‌سازی زبان‌شناختی با افزودن توازن آوایی، واژگانی و گروهی در متن اسناد رسمی و تأثیر آن بر درک مخاطب: رویکرد زبان‌شناسی حقوقی

نویسندگان

1 استاد گروه زبان‌شناسی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ایران

2 دانشیار گروه زبان‌شناسی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 دانشیار گروه حقوق، دانشکدة حقوق دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

4 دکترای زبان‌شناسی از دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ایران.

doi
10.22126/jlw.2020.5413.1449
چکیده

اسنادی که در دفاتر اسناد رسمی تنظیم می‌شوند، پس از امضا قابل‌ انکار نیستند و باید به‌ طور کامل به وسیلة مخاطب درک شوند. هرچه متن به زبان خودکار نزدیک‌تر باشد، آسان‌تر درک می‌شود. به همین دلیل است که متون علمی، بر­­خلاف متون ادبی، خالی از ابزارهای زیبایی‌آفرینی هستند. برای ساده­سازی متن اسناد رسمی در چارچوب زبان‌شناسی حقوقی، پژوهش توصیفی - تحلیلی حاضر در ‌پی شناسایی و در صورت امکان بازنویسی نمودهای برجسته‌سازی، به مثابة ویژگی زبان ادب بوده است که می‌تواند با دور کردن این متن­ها از زبان خودکار، درک را برای مخاطب دشوار کند. برای شناسایی این نمود­ها و نشان‌ دادن تأثیر آن­ها بر درک مخاطب، صد نمونه سند رسمی ( پنجاه نمونه از کتاب نمونة اسناد و پنجاه نمونه از اسناد واقعی تنظیم شده در دفتر اسناد رسمی 1479 تهران) بررسی و تحلیل شده‌اند. نتایج نشان داد که برجسته­سازی در این سند­ها از راه قاعده­افزایی و با ایجاد توازن در (1240) مورد تکرار در سطوح آوایی، واژگانی و گروهی، در واژه­های عربی و حقوقی صورت گرفته‌ است. حذف توازن‌ و بازنویسی در درصد قابل­توجّهی از نمونه­ها (03/65%)، ممکن بوده و این جایگزینی­ها باعث افزایش معنادار (40) درصدی در میزان درک صد نفر از مراجعه‌کنندگان به دفتر اسناد رسمی شده ‌است.