بررسی اثرات تغییراقلیم بر خصوصیات خشکسالی هیدرولوژیکی و کشاورزی حوضه زرینه‌رود با استفاده از شاخص‌های SRI و SSWI و مدل SWAT

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی آب- دانشکده کشاورزی- دانشگاه اراک- اراک - ایران

2 استادیار گروه منابع آب- دانشکده کشاورزی- دانشگاه تربیت مدرس- تهران ایران

3 کارشناسی ارشد، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

4 استادیار گروه مهندسی آب- دانشکده کشاورزی- دانشگاه اراک- اراک- ایران

doi
10.22059/ijswr.2018.246920.667804
چکیده

در این تحقیق خصوصیات خشکسالی حوضه­ی زرینه­رود، تحت تأثیر تغییراقلیم با استفاده از دو شاخص استاندارد شده­ی رواناب (SRI) و شاخص رطوبت خاک استاندارد شده (SSWI) و مدل SWAT بررسی شده است. بدین منظور مدل SWAT با استفاده از اطلاعات چهار ایستگاه هواشناسی و پنج ایستگاه هیدرومتری، مورد واسنجی (1999-1987) و اعتبارسنجی (2007-2000) قرار گرفت. سپس بر اساس رطوبت خاک و رواناب شبیه­سازی شده توسط مدل، دو شاخص مذکور در همه زیرحوضه­ها برای دوره پایه (2010-1981) محاسبه شده است. در ادامه با معرفی نتایج ریزمقیاس شده­ی دو مدل گردش عمومی جو موجود در گزارش پنجم (AR5) تحت دو سناریوی انتشار RCP2.6 و RCP8.5 به مدل SWAT، شاخص­های خشکسالی برای دوره آینده (2046-2017) شبیه­سازی و مقادیر آن با دوره پایه مقایسه گردید. نتایج نشان داد میانگین بیشترین وقوع و تداوم خشکسالی کل حوضه در آینده نسبت به دوره پایه مربوط به شاخص SRI به ترتیب با 23 درصد افزایش تحت سناریوی سه (مدلBNU-ESM  تحت سناریو انتشار RCP2.6) و 19.7 درصد افزایش در سناریوی چهار (مدل BNU-ESM تحت سناریو انتشار RCP8.5) و شدت خشکسالی مربوط به شاخص SSWI با 24.7 درصد افزایش در سناریوهای سه و چهار می‌باشد. همچنین بر اساس نتایج، خشکسالی کشاورزی (SSWI) بیشتر از خشکسالی هیدرولوژیکی (SRI) نسبت به تغییر اقلیم حساسیت نشان می‌دهد. بنابراین می­توان گفت با ادامه روندِ کنونیِ فعالیت­های موجود در حوضه و نیز تغییرات اقلیمیِ محتمل در آینده، حوضه­ی زرینه­رود همچنان در معرض خطر خشکسالی­های متعدد و طولانی قرار دارد.