فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقولة چندمعنایی از مهم­ترین مبحث­هایی است که در مکاتب مختلف زبان­شناسی و سنّت مطالعة معنی مورد توجّه قرار دارد. در پژوهش حاضر مقولة چندمعنایی در صفات ترکی آذربایجانی با رویکرد شناختی بررسی شده است. نوشتار پیش رو توصیفی - اسنادی بوده و داده­های پیکره از مجلاّت محلّی به زبان ترکی، فرهنگ ترکی - فارسی (شاهمرسی) و فرهنگ فارسی - آذربایجانی، نوشتة بهزادی انتخاب شد. گزینش معانی سرنمون براساس نتایج پرسش­نامة محقّق­ساخته، مصاحبه و نیز شمّ زبانی نگارنده بوده است. با بررسی پیکره­های دردسترس، درمجموع هفتاد صفت سادة چندمعنا شناسایی و برای هر صفت، شبکة شعاعی ترسیم‌ شد. با بررسی معانی مختلف این صفات، مشخّص شد که ازمیان سازوکارهای شناختیِ ایجاد چندمعنایی، استعاره­های مفهومی بیشترین سهم را به­خود اختصاص می­دهند و برخلاف دیدگاه سنّتی، ارتباط میان معانی صفات چندمعنی، تصادفی نیست، بلکه رابطة نظام‌مندی برقرار بوده که با مقوله­بندی شعاعی قابل توصیف است. نتایج پژوهش حاضر به‌همراه پژوهش­های مکمّل در این حوزه می‌تواند درزمینة آموزش زبان و تألیف فرهنگ­های لغت کاربردی‌تر، افزایش میزان ارتباط در بازیابی اطّلاعات و ماشین­های ترجمة دقیق­تر یاری­گر متخصّصان این حوزه­ها باشد.