واکنش‌های مورفوفیزیولوژیک و رشدی گیاه کنجد (.Sesamum indicum L) به کاربرد تلفیقی بیوچار و کود شیمیایی

نویسندگان

1 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

2 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

3 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

4 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

doi
10.22067/agry.2025.94894.1249
چکیده

به‌منظور ارزیابی پاسخ‌های مورفوفیزیولوژیک و زراعی گیاه کنجد (.Sesamum indicum L) به اثر تغذیه‌ای کاربرد تلفیقی بیوچار و کود شیمیایی، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه‌ای در شهرستان علی‌آبادکتول در سال زراعی 1400-1399 انجام شد. عامل‌های آزمایش عبارتند از بیوچار در پنج سطح شامل شاهد، ۲، 4، 8 و 10 درصد وزنی؛ کود شیمیایی در سه سطح شامل عدم مصرف، مصرف 50 و 100 درصد نیاز کودی گیاه در نظر گرفته شدند. صفات مورد بررسی شامل ارتفاع بوته، تعداد شاخه‌های جانبی، تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در کپسول، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، درصد روغن، عملکرد روغن، کلروفیل a، کلروفیلb  و کلروفیل کل بود. نتایج نشان داد که همه صفات مورد بررسی به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر اثرات اصلی بیوچار و کود شیمیایی قرار گرفتند. اثر متقابل بیوچار و کود شیمیایی بر صفت تعداد کپسول در بوته معنی‌داری شد. بیش‌ترین ارتفاع بوته (57/102 سانتی‌متر)، تعداد شاخه‌های جانبی (03/4 عدد)، تعداد کپسول در بوته (11/54 عدد)، وزن هزار دانه (97/2 گرم)، عملکرد دانه (4/1267 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک (3/5418 کیلوگرم در هکتار)، شاخص برداشت (03/22 درصد)، عملکرد روغن (22/ 625 کیلوگرم در هکتار) و کلروفیل a (62/1 میلی‌گرم بر گرم وزن‌تر) از تیمار مصرف 8 درصد وزنی بیوچار و 100 درصد کود شیمیایی در کنجد به دست آمد. بیش‌ترین تعداد دانه در کپسول (59/70) متعلق به تیمار کاربرد 10 درصد وزنی بیوچار بود. همچنین بیش‌ترین مقدار کلروفیل b و کلروفیل کل در تیمار 4 درصد وزنی بیوچار به‌ترتیب با 15/1 و 75/2 میلی‌گرم بر گرم وزن‌تر مشاهده شد. شاهد نیز بیش‌ترین درصد روغن (82/52 درصد) را به خود اختصاص داد، درحالی‌که تیمار 8 درصد وزنی بیوچار کم‌ترین میزان (51/49 درصد) صفات مذکور را داشت.