ارزیابی مدل SSM_Wheat برای تخمین مراحل فنولوژی گندم (Triticum aestivum L.) تحت شرایط تاریخ کاشت و ارقام مختلف

نویسندگان
راحمی کاریزکی, علی ID 1
معارفی, ارازقلیچ ID 2
صالحی شیخی, مجتبی ID 3
سیدی, فرامرز ID 4
سوقی, حبیب الله ID 5
باقری‌کیا, سعید ID 6

1 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

2 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

3 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

4 بخش زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

5 بخش زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

6 بخش زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

doi
10.22067/agry.2025.94755.1248
چکیده

گندم (Triticum aestivum L) یکی از مهم‌ترین غلات است که می‌توان با کمک مدل‌های رشد گیاهی، مراحل رشدی و عملکرد آن را در مناطق مختلف پیش‌بینی کرد. مدل SSM-Wheat یکی از مدل‌های اختصاصی توصیف رشد و عملکرد گندم است. لذا هدف از این تحقیق، ارزیابی مدل SSM-Wheat برای پیش‌بینی مراحل فنولوژیکی و عملکرد گندم است. اطلاعات لازم برای شبیه‌سازی مراحل فنولوژی و عملکرد گندم از داده‌های تجربی مربوط به هفت تاریخ کاشت (10 آبان، 20 آبان، 30 آبان، ، 10 آذر، 20 آذر، 30 آذر و 10 دی ماه ) و چهار ژنوتیپ گندم نان (لاین N9-93 و ارقام آراز، تکتاز و آرمان) طی دو سال زراعی 1400-1399 و 1401-1400 به دست آمد. ارزیابی مدل SSM-Wheat نشان داد که این مدل مراحل فنولوژیکی شامل روز تا سبز شدن، روز تا ساقه رفتن، روز تا خوشه‌دهی، روز تا گل‌دهی و روز تا رسیدگی فیزیولوژیکی، و همچنین عملکرد دانه را در تاریخ‌های کاشت مختلف و ارقام گندم تحت شرایط آب‌و‌هوایی مدیترانه‌ای خشک به‌طور دقیق شبیه‌سازی می‌کند. بااین‌حال، این مدل روز تا پنجه‌زنی، عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت را به‌طور دقیق پیش‌بینی نکرد. بالاترین ضرایب تعیین (R²) برای روز تا خوشه‌دهی (79/0)، روز تا گل‌دهی (77/0) و روز تا رسیدگی فیزیولوژیکی (92/0) به دست آمد. در مجموع، با توجه به ارزیابی نسبتاً دقیق این مدل، می‌توان از آن در برنامه‌ریزی‌های مدیریت مزرعه، مانند انتخاب تاریخ کاشت، ارقام مناسب، تجزیه و تحلیل عملکرد محصول و ارزیابی محدودیت‌های آن استفاده کرد. 

کلیدواژه‌ها
رسیدگی فیزیولوژیکی, شاخص برداشت, شبیه‌سازی, عملکرد دانه