فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: گیاهان دارویی تأثیر بسیار سالم­تری در قیاس با داروهای شیمیایی داشته و به‌علت داشتن مواد مؤثره گوناگون می‌توانند در پیشگیری و درمان بسیاری از بیماری­ها کاربرد داشته باشند. تاسماهی ایرانی یا قره­برون یکی از باارزش‌ترین گونه‌های ماهیان خاویاری دریای خزر است که به‌عنوان گونه مناسب پرورشی به مزارع پرورش ماهیان خاویاری معرفی‌شده و بخشی از گله‌های مولدین پرورشی را در ایران تشکیل می­دهد. این‌ گونه به دلیل کوتاه­تر بودن دوره تولید خاویار در مقایسه با گونه فیل­ماهی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هدف از این تحقیق، مقایسه عملکرد عصاره­های هیدروالکلی اکالیپتوس و سیر در کاهش بار قارچی و باکتریایی تخم تاسماهی ایرانی (Acipenser persicus) طی دوره انکوباسیون بود.مواد و روش‌ها: در ابتدا، از مولدین نر و ماده تاسماهی ایرانی پس از طی شدن مراحل تکثیر مصنوعی اسپرم و تخمک کافی استحصال شد. پس از لقاح، تخم­ها توسط ترازوی دیجیتال توزین شده و تعداد تخم به‌ازای گرم، وزن کل تخم­ها در سینی و تعداد نهایی تخم‌های ذخیره­سازی شده در انکوباتور محاسبه گردید. با توجه به اختصاص سه سینی برای هر تیمار، تعداد تخم­های ذخیره­سازی شده برای هر تیمار 15000 عدد و تعداد کل تخم­های ذخیره­سازی شده برای 5 تیمار 75000 عدد بود. عصاره­های هیدروالکلی (حلال اتانول 70%) اکالیپتوس (ظاهر: شفاف، رنگ: قهوه­ای و pH=5.02) و سیر (ظاهر: شفاف، رنگ: قهوه­ای روشن و pH=6.49) تهیه شدند. پنج تیمار آزمایشی شامل شاهد (فاقد عصاره)، اکالیپتوس50 میلی­گرم در لیتر، اکالیپتوس 100 میلی­گرم در لیتر، سیر50 میلی­گرم در لیتر و 100 میلی­گرم در لیتر در سه تکرار به روش حمام کوتاه‌مدت طی سه مرحله (روز) طراحی شدند. در پایان سه مرحله ضدعفونی، نمونه­برداری از تخم­ها به‌صورت تصادفی و از هر تکرار برای شمارش کل باکتریایی و قارچی اجرا گردید.نتایج: اختلاف معنی­داری در فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی آب مانند pH، اکسیژن محلول و درجه حرارت طی مراحل ضدعفونی تخم­ها مشاهده نشد (P>0.05). نتایج نشان داد که تیمارهای حاوی عصاره­های هیدروالکلی اکالیپتوس و سیر در سطوح 50 و 100 میلی­گرم در لیتر، شمارش کل باکتریایی و قارچی کمتری را نسبت به تیمار شاهد نشان دادند (P<0.05) ولی عصاره اکالیپتوس در غلظت 100 میلی­گرم در لیتر عملکرد بسیار بهتری نسبت به بقیه تیمارهای آزمایشی ثبت کرد (P<0.05). در شاخص­های انکوباسیون از قبیل درصد تفریخ و تعداد لاروهای سالم، اختلاف معنی­دار آماری در چهار تیمار حاوی عصاره­های هیدروالکلی سیر و اکالیپتوس (50 و 100 میلی­گرم در لیتر) با تیمار شاهد مشاهده شد (P<0.05). براساس آزمون دانکن، میانگین درصد تفریخ و تعداد لاروهای سالم در تیمار عصاره اکالیپتوس 100 میلی­گرم در لیتر بیشتر از سایر تیمارهای مورد مطالعه بود (P<0.05). درصد تفریخ تخم در تیمارهای 100 میلی­گرم در لیتر سیر و 50 میلی­گرم در لیتر اکالیپتوس باهم برابر بودند.نتیجه‌گیری: در طول تحقیق، تغییری در شکل ظاهری لاروها مشاهده نشد که این مسئله می­تواند به‌عنوان بی­خطر بودن عصاره­های گیاهی مطرح شود. فاکتورهای متنوعی از قبیل نوع و ترکیبات موجود در گیاه، میزان غلظت مورد استفاده، نوع میکروارگانیسم، میزان pH و دمای محیط قادرند بر ظرفیت ضدمیکروبی عصاره­ها و ترکیبات گیاهی تأثیرگذار باشند. با توجه به یافته‌های حاصل، می­توان بیان کرد که عصاره­های هیدروالکلی سیر و اکالیپتوس نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در کاهش آلودگی قارچی و باکتریایی تخم تاسماهی ایرانی طی دوره انکوباسیون داشتند.