تأثیر سطوح تلقیح با کود زیستی، شیمیایی و محلول‌پاشی با سایتوکینین بر عملکرد و اجزای عملکرد گندم (.Triticum aestivum L) رقم پیشگام

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

2 گروه آگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران

doi
10.22067/agry.2026.96255.1258
چکیده

برای بررسی تأثیر سطوح مختلف کود زیستی مایکوریزا، کود اوره و تنظیم‌کننده رشد سایتوکینین بر عملکرد و اجزای عملکرد گندم (Triticum aestivum L.) آبی رقم پیشگام، آزمایشی طی سال زراعی 1402-1401، به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. عامل اول کود زیستی مایکوریزا (2، 4 و 6 کیلوگرم در 100 کیلوگرم بذر)، عامل دوم کود اوره صفر (شاهد)، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار و عامل سوم محلول‌پاشی با سایتوکینین (بدون محلول­پاشی و محلول‌پاشی در مراحل گل‌دهی و پر شدن دانه) بود. نتایج نشان داد که اثر متقابل قارچ مایکوریزا و مصرف کود اوره سبب افزایش معنی‌دار طول برگ پرچم، طول سنبله، تعداد سنبله در مترمربع و عملکرد بیولوژیک شد، به‌طوری‌که تیمارهای برتر در مقایسه با شاهد، این صفات را به‌ترتیب تا حدود 19، 21، 40 و 14 درصد افزایش دادند. اثر متقابل قارچ مایکوریزا و محلول‌پاشی با سایتوکینین نیز موجب بهبود ارتفاع بوته، طول برگ پرچم، عملکرد دانه و شاخص برداشت گردید، به‌نحوی‌که بیشترین عملکرد دانه در این برهم‌کنش، افزایشی در حدود 33 درصد نسبت به شاهد نشان داد. همچنین برهم‌کنش کود اوره و زمان محلول‌پاشی با سایتوکینین باعث افزایش طول سنبله، تعداد سنبله در مترمربع، وزن هزار دانه، عملکرد دانه و شاخص برداشت شد. وزن هزار دانه و عملکرد دانه به‌ترتیب حدود 10 و بیش از 25 درصد نسبت به شاهد افزایش یافت. کاربرد توأم قارچ مایکوریزا و محلول‌پاشی با سایتوکینین توانست با حفظ عملکرد دانه و اجزای آن، مصرف کود اوره را تا 50 کیلوگرم در هکتار (معادل 50 درصد) در زراعت گندم رقم پیشگام کاهش دهد.