پهنه‌بندی دمایی، راهنمای مدیریت گیاهان زراعی در استان اصفهان

نویسندگان

1 بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

2 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

doi
10.22067/agry.2026.96805.1261
چکیده

دما، عامل مهمی در فنولوژی رشد‌و‌نمو گیاهان و در نتیجه عملکرد آن‌ها است. در این مطالعه از آمار دمای روزانه 30 ساله (حداقل، حداکثر و متوسط) 33 ایستگاه هواشناسی برای محاسبه درجه-روز-رشد (GDD) و طول فصل رشد (طی سال­های 1363 تا 1400) استفاده شد. شهرهای استان اصفهان براساس دمای پایه پنج درجه سانتی‌گراد در چهار گروه قرار گرفتند که طیفی از 2500 تا 5000 درجه روز رشد دما دریافت می‌نمایند. این عدد برای دمای پایه 10 درجه سانتی‌گراد در دامنه‌ای از 1500 تا 4500 درجه سانتی‌گراد تغییر می‌یابد. براساس دمای پایه پنج درجه سانتی‌گراد، کوتاه‌ترین طول دوره رشد معادل 200-114 روز در مناطق غرب و جنوب استان و بلندترین طول دوره رشد معادل 365-331 روز در مناطق شمال و شرق استان اصفهان دیده می‌شوند. برای دمای پایه 10 درجه سانتی‌گراد، روند جغرافیایی مشابهی مشاهده می‌شود، با این تفاوت که دامنه کوتاه‌ترین و بلندترین طول دوره فصل رشد به‌ترتیب برابر 140-72 و 306-261 روز می‌باشد. ضریب همبستگی بین GDD در دماهای پایه 5 و 10 درجه سانتی‌گراد و طول جغرافیایی در سطح 95 درصد معنی‌دار بود. رابطه بین واحدهای دمایی دریافتی در طول فصل رشد و طول جغرافیایی در دمای پایه 5 و 10 درجه سانتی‌گراد از غرب به شرق استان اصفهان افزایشی بود. با توجه به نتایج این مطالعه، با طبقه‌بندی GDD در مناطق مختلف استان اصفهان، می‌توان مدیریت تاریخ کاشت محصولات زراعی را بهبود بخشید و پیش‌بینی مناسبی برای امکان ورود ارقام جدید در تناوب‌های زراعی داشت.