فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رقابت بین گندم (Triticum aestivum) و علف­هرز از مهم‌ترین محدودیت‌های تولید جهانی این گیاه محسوب می­شود و راهکارهای مدیریتی بشر برای مدیریت آفات و علف‌های­هرز سبب نابودی تنوع زیستی بوم­نظام­های کشاورزی شده است. به‌منظور مطالعه تأثیر مدیریت شیمیایی بر جمعیت علف‌های هرز و عملکرد گندم زمستانه، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در سال‌‌های زراعی92- 1391 و 93- 1392 اجرا شد. عوامل آزمایش شامل آفت‌کش در سه سطح (شاهد محلول‌پاشی با آب، حشره­کش عمومی دلتامترین و حشره­کش اختصاصی سن گندم فینیتریتیون) و علف‌کش در چهار سطح (شاهد محلول‌پاشی با آب، علف‌کش پهن­برگ‌کش توفوردی، علف‌کش باریک‌برگ‌کش تاپیک و تلفیق دو علف‌کش توفوردی + تاپیک) بودند. تجزیه و تحلیل داده­ها نشان داد که در هر دو سال آزمایش تأثیر علف‌کش بر تراکم و وزن خشک علف‌های­هرز پهن­برگ و کل علف‌های­هرز معنی­دار بود، امّا تیمارهای آفت‌کش بر تراکم و وزن خشک علف‌های­هرز تأثیر معنی­داری نداشتند. همچنین در هر دو سال زراعی، کاربرد مخلوط علف‌کش کلودینافوپ پروپارژیل + توفوردی، بیشترین تأثیر را در کاهش تراکم و وزن ­خشک علف‌های­هرز پهن­برگ و کل علف‌های­هرز نشان داد. بالاترین شاخص تنوع شانون در سال زراعی 92- 1391 در تیمارهای بدون علف‌کش دیده شد که تفاوت معنی­داری با سایر تیمارها داشت. در سال زراعی 93- 1392 نیز بیشترین شاخص تنوع شانون در شاهد و کمترین شاخص تنوع زیستی در تیمارهای استفاده تلفیقی از هر دو علف‌کش مشاهده شد. به نظر می­رسد که تلفیق دو نوع علف‌کش علاوه‌بر وزن خشک و تراکم، بیشترین تأثیر را بر تنوع گونه­ای علف‌های هرز نیز داشته است. اثر علف‌کش در هر دو سال و همچنین اثر آفت‌کش فقط در سال زراعی 93- 1392 بر عملکرد گندم معنی­دار بود. کاربرد آفت‌کش‌ها باعث افزایش معنی‌دار عملکرد دانه شد، امّا با افزایش تراکم و وزن خشک علف‌های هرز، عملکرد دانه گندم کاهش یافت. علف‌کش‌ها موجب تغییر در ساختار جمعیتی علف‌های‌هرز شده و کاهش شاخص‌های تنوع زیستی آن‌ها را به دنبال داشتند. در هر دو سال آزمایش، بین عملکرد گندم و غنای گونه‌ای علف‌های‌هرز و همچنین شاخص تنوع شانون، همبستگی منفی و معنی‌داری مشاهده شد.