ارزیابی نوع آرایش کاشت و مدیریت غیرشیمیایی علف‌های هرز بر جذب نیتروژن، فسفر و پتاسیم در سیستم‌های زراعی لوبیا چشم بلبلی ((Vigna unguiculata L.

نویسندگان

1 کشت و صنعت نیشکر هفت تپه، اهواز، ایران

2 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

4 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
10.22067/agry.2025.93099.1239
چکیده

این پژوهش در سال زراعی ۱۴۰۱ در شرکت کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه، شوش، برای بررسی اثر آرایش کاشت و مدیریت غیرشیمیایی علف‌های هرز بر جذب نیتروژن، فسفر و پتاسیم لوبیا چشم بلبلی ((Vigna unguiculata L. انجام شد. آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. عوامل آزمایشی شامل سه الگوی کاشت (تک‌ردیفه، دوردیفه و سه‌ردیفه با فواصل ۱۰، ۲۰ و ۳۰ سانتی‌متر) و شش سطح مدیریت غیرشیمیایی (شاهد بدون وجین، دو مرتبه وجین، مالچ کلش گندم، مالچ کلش + یک وجین، مالچ باگاس نیشکر، و مالچ باگاس + یک وجین) بودند. نمونه‌برداری از اندام هوایی و دانه در مرحله بلوغ فیزیولوژیکی (پنج گیاه در هر کرت) انجام و با روش‌های استاندارد تجزیه شد. تجزیه واریانس نشان داد که برهم‌کنش آرایش کاشت × مدیریت غیرشیمیایی بر نیتروژن اندام هوایی (۰۵/۰P ≤) و فسفر دانه (۰۱/۰P ≤) معنی‌دار بود. الگوی سه‌ردیفه با ۸۱/۰ درصد فسفر اندام هوایی و ۴/۱ درصد فسفر دانه، به‌دلیل گسترش ریشه و کاهش رقابت علف‌هرز، برتر بود. الگوی دوردیفه با ۶/۱ درصد پتاسیم اندام هوایی و ۴۴/۳ درصد پتاسیم دانه، به‌دلیل تعادل اسمزی و رقابت کمتر درون‌گونه‌ای، بهترین عملکرد را داشت. تیمار مالچ باگاس + یک وجین، وزن تر (۶/۱۵ گرم بر مترمربع) و وزن خشک (۷/۳ گرم بر مترمربع) علف‌های هرز را به‌طور معنی‌داری در سطح پنج درصد کاهش داد. در نهایت پیشنهاد می‌شود که از الگوی سه‌ردیفه و مالچ باگاس نیشکر در کشاورزی پایدار برای کاهش علف‌های هرز و بهبود جذب مواد مغذی استفاده شود.