تفاوت رفتاری فرایندهای واجی و واژ واجی در چارچوب رویکرد بهینگی: بررسی فرایند تضعیف در گویش کردی ایلام
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبانشناسی همگانی، دانشگاه پیامنور ، ایران
2 استادیار گروه زبان شناسی همگانی، دانشگاه پیامنور، ایران
3 دانشیار گروه زبان شناسی همگانی، دانشگاه پیامنور ، ایران
4 دانشجوی دکتری زبان شناسی همگانی، دانشگاه پیامنور ، ایران
doi
چکیده
پژوهش حاضر به شیوi توصیفی-تحلیلی در چارچوب رویکرد بهینگی، فرایند تضعیف (واکه شدگی) را در گویش کردی ایلام بررسی کرده است. دادهها به صورت میدانی با ضبط گفتار روزمرّۀ گویشوران شهرستان ایلام گردآوری و براساس شمّ زبانی یکی از نویسندگان که خود از گویشوران کردی ایلام است، تجزیهوتحلیل شده است. بررسی دادهها نشان میدهد که فرایند واکهشدگی همخوانهای g]، d و b] با طی مراحل ناسودهشدگی، حذف واکۀ ریشه، حذف واکۀ پیشوند و درنهایت تبدیل همخوان به واکه صورت میگیرد؛ همچنین واکهشدگی تنها در محیطهای واژ-واجی روی میدهد و در محیطهای واجی باوجود فراهمبودن شرایط، تنها مرحلۀ نخست، یعنی ناسودهشدگی اعمال میشود؛ همچنین در نوشتار پیش رو نشان داده شده است که در تبیین فرایندهای دارای تناوبات واجی که طی چندین مرحله اعمال میشوند، انگارۀ بهینگی متوالی از بهینگی موازی کارآمدتر است، به این دلیل که انگارۀ بهینگی متوالی مراحل میانی و شیوة تحوّلات واژ-واجی کلمات را بهصورت مرحلهبهمرحله نشان میدهد.