اثر نسبت‌ها و روش‌های کاشت بر عملکرد و برخی از ویژگی‌های سیر (Allium sativum L.) در کشت مخلوط با سیاهدانه (Nigella sativa L.)

نویسندگان

1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

2 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

3 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

4 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

5 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

doi
10.22067/agry.2025.95173.1251
چکیده

سیر (Allium sativum L.) و سیاهدانه (Nigella sativa L.) گیاهانی دارویی با کاربردهای متعدد هستند. هدف از این پژوهش آن بود که با ایجاد ریزاقلیم از طریق روش‌های کاشت و کشت مخلوط، تغییرات عملکرد و برخی از خصوصیات سیر بررسی شود. تیمارهای آزمایش شامل ترکیبی از روش‌های کاشت (کاشت در جوی، پشته، جوی-پشته و مسطح) و نسبت‌های اختلاط (100 درصد سیاهدانه، درصد 75 سیاهدانه-25 درصد سیر، 50 درصد سیاهدانه-50 درصد سیر، 25 درصد سیاهدانه-75 درصد سیر و 100 درصد سیر) بود که در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و با سه تکرار در منطقه دزفول انجام شد. صفات مورد ارزیابی شامل شاخص سطح برگ، شاخص کلروفیل، ارتفاع بوته، تعداد برگ در بوته، طول برگ، عرض برگ، قطر ساقه، حجم سیرچه، تعداد سیرچه در پیاز، وزن پیاز، طول سیرچه، قطر سیرچه و عملکرد در گیاه سیر بود. نتایج نشان داد که ترکیب تیماری کشت خالص سیر توأم با روش کاشت در جوی-پشته با عملکرد 15003 کیلوگرم در هکتار دارای بالاترین عملکرد بود. همچنین تیمارهای کشت مسطح خالص سیر و کشت خالص سیر در جوی به‌ترتیب در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. کشت‌های مخلوط با نسبت‌های بالای سیاهدانه (75 درصد) کاهش معنی‌داری در عملکرد سیر نشان داد. کم‌ترین شاخص رقابت و بالاترین نسبت برابری زمین در ترکیب تیماری کاشت سیاهدانه بر روی پشته و سیر درون جوی و نسبت مساوی دو گیاه (50 درصد - 50 درصد) مشاهده شد. به‌طور کلی، کشت خالص سیر در جوی و پشته برای دستیابی به حداکثر عملکرد توصیه می‌شود، امّا نسبت 50 درصد - 50 درصد و کاشت سیاهدانه روی پشته و سیر در جوی می‌تواند به‌عنوان یک روش پایدار و اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.