دوگانسازی فعل در زبان فارسی در رویکرد صرف ساخت
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبانشناسی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 استاد گروه زبانشناسی، دانشکدة ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه زبان شناسی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه زبانشناسی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
چکیده
هدف از پژوهش پیش رو، بررسی دوگانسازی فعل در زبان فارسی است. نوعی از دوگانسازی، تکرار کامل ترکیبات حاصل از بـ + پایة فعل مضارع است که بهصورت فعل امر، صفت، اسم یا قید کاربرد دارند و با تکرار آنها، واژة جدیدی ساخته میشود که ازنظر مقولة دستوری، معنا یا کاربرد، یا هر سه مورد نسبت به پایه متفاوت است. با توجّه به اینکه این دوگانساختها صورت یا معنایی متفاوت از پایه دارند، میتوان آنها را ساخت نامید. آنچه در پژوهش حاضر از ساخت مدّ نظر است، ساخت مطرح در چارچوب دستور ساخت (خیرت بوی، 2010) است. در پژوهش حاضر دوگانساختهای حاصل از تکرار بـ + پایة فعل مضارع بهمثابة ساخت مطرح شده و ویژگی عمومی صوری و معنایی این دوگانساختها در قالب یک طرحواره بررسی شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که برای همة نمونههای این نوع دوگانسازی کامل در زبان فارسی میتوان طرحوارهای ترسیم کرد که دو بخش صورت و معنا دارد. در بخش معنا، شدّت و انجام کار بیش از حدّ معمول ویژگی کلّی این ساخت است. پژوهش حاضر، پیکرهبنیاد بوده و نمونههای دوگانساخت در متن نوشتاری یا گفتاری تحلیل و بررسی شده است.