فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور ارزیابی عملکرد کمّی سه گیاه دارویی سیاهدانه (Nigella sativa L.)، گاوزبان اروپایی (Borago officinalis L.) و همیشه‌بهار (Calendula officinalis L.) در کشت مخلوط جایگزینی، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال زراعی 93-1392 انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل 50:50 سیاهدانه با گاوزبان، 50:50 سیاهدانه با همیشه‌بهار، 50:50 گاوزبان اروپایی با همیشه‌بهار، کشت سه‌گانه 33 درصد از هر گیاه و کشت خالص هر سه گونه بود. صفات مورد مطالعه شامل عملکرد اقتصادی و زیستی، شاخص برداشت، اجزای عملکرد هر سه گیاه و ارزیابی نسبت برابری زمین (LER) بود. نتایج آزمایش نشان داد که به­جز در مورد شاخص برداشت، تیمارهای آزمایش اثر معنی‌داری بر تعداد شاخه جانبی، تعداد فولیکول در بوته، تعداد دانه در فولیکول، درصد فولیکول پوک، وزن هزار دانه و نیز LER جزئی سیاهدانه در تیمارهای کشت مخلوط داشت. تیمارهای آزمایش همچنین بر تعداد گل در بوته، عملکرد زیستی، عملکرد گل، شاخص برداشت گل گیاه همیشه‌بهار اثر معنی‌داری داشتند. در مورد گاوزبان نیز به غیر از شاخص برداشت، اثر تیمارهای آزمایش تعداد گل در بوته، تعداد شاخه جانبی، عملکرد زیستی و عملکرد گل گاوزبان معنی‌دار بود. بالاترین عملکرد زیستی و عملکرد اقتصادی هر سه گیاه در تیمارهای کشت خالص گیاهان مورد بررسی به‌دست آمد، امّا LER جزئی آن‌ها در تمامی تیمارهای کشت مخلوط افزایش داشت که می‌تواند به‌معنای بهبود کارایی استفاده از زمین و سایر منابع در تولید عملکرد زیستی و اقتصادی این گیاهان باشد. بر این اساس، LER کل نیز در کلیه تیمارهای کشت مخلوط افزایش پیدا کرد و بالاترین LER ثبت شده در مورد عملکرد زیستی و اقتصادی به‌ترتیب با مقدار 3/1 و 41/1 به کشت مخلوط سه‌گانه گیاهان مورد بررسی تعلق داشت. بنابراین، به نظر می‌رسد که کشت مخلوط سه‌گانه سیاهدانه- گاوزبان- همیشه‌بهار در نسبت‌های 33:33:33 به‌ لحاظ مدیریت اکولوژیکی سودمند باشد.