عملکرد، اجزاء عملکرد دانه و تبادلات گازی ارقام جو زراعی (Hordeum vulgare L.) تحت کاربرد منابع مختلف کودی در شرایط دیم

نویسندگان

1 گروه تکنولوژی تولیدات گیاهی، آموزشکده فنی‌ مهندسی و کشاورزی دهلران، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

doi
10.22067/agry.2023.80366.1138
چکیده

استفاده کودهای زیستی از طریق بهبود خصوصیات فیزیکی و افزایش حاصلخیزی خاک و افزایش قابلیت دسترسی عناصر غذایی قابل جذب توسط گیاه، سبب بهبود رشد گیاه میزبان می­گردد. قارچ میکوریزا به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ریزموجودات زنده موجود در خاک، بر جذب عناصر غذایی از جمله فسفر، جذب آب در شرایط کم­آبی، تعدیل تنش­های محیطی، بهبود رشد ریشه و تأثیر بر رشد و عملکرد دانه می­تواند مؤثر می­باشد، به همین منظور آزمایشی مزرعه­ای جهت بررسی اثر منابع کودی بر عملکرد دانه و تبادلات گازی ارقام جو (Hordeum vulgare L.) در شرایط دیم، به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی سرابله در سال زراعی 99- 1398 اجرا شد. تیمار­های آزمایشی شامل ارقام جو (توده محلی، ماهور، خرم و فردان و منابع کودی شامل شاهد (عدم مصرف منبع کودی)، 50 درصد کود شیمیایی فسفر توصیه شده، قارچ میکوریزا (Glomus mosseae، Glomus etunicatum و Rhizophagus irregularis)، قارچ میکوریزا + 50 درصد کود شیمیایی فسفر توصیه شده و 100 درصد کود شیمیایی فسفر بودند. نتایج این پژوهش نشان داد که برهم‌کنش رقم × منابع کودی بر عملکرد، اجزاء عملکرد دانه و تبادلات گازی در ارقام مختلف جو دیم معنی­دار بود. براساس نتایج به‌دست آمده، بیشترین عملکرد، اجزاء عملکرد دانه، عملکرد زیست‌توده، میزان فتوسنتز، سرعت تعرق، هدایت مزوفیلی و کارآیی مصرف آب فتوسنتزی در جو رقم فردان × قارچ میکوریزا + 50 درصد کود شیمیایی فسفر به‌دست آمد و کمترین میزان عملکرد و اجزاء عملکرد و همچنین میزان فتوسنتز، سرعت تعرق، هدایت مزوفیلی و کارآیی مصرف آب فتوسنتزی در توده محلی × شاهد (عدم مصرف منبع کودی) مشاهده شد. بنابراین، با توجه به نتایج این پژوهش رقم جو فردان × کاربرد قارچ میکوریزا به‌واسطه افزایش میزان فتوسنتز و کارآیی مصرف آب فتوسنتزی و همچنین کاهش دمای برگ موجب افزایش قابل توجه عملکرد و اجزاء عملکرد دانه شد.