فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شاخص تأثیر محیطی (EIQ) برای تعیین کمیت خطرات آفت‌کش‌ها برای انسان و محیط زیست توسعه داده شده است. با اندازه‌گیری این شاخص می‌توان پرخطرترین آفت‌کش‌ها را از لحاظ زیست­محیطی شناسایی و با جایگزینی آن­ها با آفت‌کش‌های دیگر، سلامت زیستی جامعه را تأمین نمود. در این مطالعه، اثرات زیست­محیطی مصرف آفت‌کش‌ها در مزارع گندم و جو در بخش فاضل­آباد شهرستان علی­آبادکتول در سال زراعی 1400-1401 مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور، 22 مزرعه گندم و 12 مزرعه جو به‌صورت تصادفی انتخاب شدند و اطلاعات مربوط به کاربرد آفت‌کش‌ها، مساحت مزارع، تناوب­ زراعی و عملکرد محصول در قالب پرسش‌نامه از کشاورزان جمع­آوری شد. نتایج نشان داد که بیش­ترین میزان آسیب به کارگر مزرعه در گروه علف­کش­ها متعلق به برومایسید، در گروه حشره­کش­ها مربوط به دورسبان و در گروه قارچ­کش­ها به آلتوکمبی تعلق گرفت و به‌طور کلی، در مصرف دو علف­کش برومایسید، فولیکور و راکسیل بیش­ترین آسیب متوجه کارگران مزرعه خواهد بود. همچنین در میان آفت‌کش‌های مصرفی در مزارع مورد بررسی، قارچ­کش­های راکسیل، فولیکور و آلتوکمبی در مقایسه با گروه آفت‌کشی علف­کش و حشره­کش، آسیب بیش­تری بر جزء مصرف­کنندگان و خطر آب‌شویی در محیط زیست نشان دادند. بررسی آفت‌کش‌های مصرفی و آسیب بر اجزای بوم­شناختی، دو حشره­کش دیازینون و دورسبان را به­عنوان خطرناک­ترین آفت‌کش‌ها بر موجودات محیط زیست معرفی کرد. براساس شاخص EIQ برای هر آفت‌کش، سموم آلتوکمبی، پوماسوپر،­ دورسبان و فولیکور خطرناک­ترین آفت‌کش‌ها در مزارع مورد بررسی معرفی شدند. همچنین سموم اینوور (48/18)، دورسبان (83/17)، برومایسید (01/17)، دیازینون (66/16)، مالاتیون (68/13)، توفوردی (44/13)، بازاگران (44/13) و آرتیا (25/13) به‌عنوان سموم پرخطر در منطقه در نظر گرفته شدند و لازم است که در استفاده از آن­ها تجدید نظر صورت پذیرد.