راهبردهای بیان مالکیت در برخی گونههای زبانی ایرانی
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشیار گروه زبانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22126/jlw.1970.1073چکیده
در نوشتار پیش رو راهبردهایی که در برخی گونههای زبانی ایرانی برای بیان مالکیت بهکار میرود، بررسی شده است. ابتدا نوع راهبرد ملکی هر گونه با توجّه به دسته بندی کرافت (2003) مشخّص شده و سپس ویژگیهایی که کرافت (1990) برای تحلیل ساخت ملکی تعیین کرده و متغیّرهایی همچون ترتیب مالک و ملک، مقولۀ مالک ازنظر اسم یا ضمیربودن، اهمّیت جانداری در چگونگی بیان رابطۀ مالکیت و وجود یا نبود تمایز رابطۀ تعلّقی و غیر تعلّقی در هر گونه بررسی شده است. براساس یافتههای پژوهش حاضر، در گونههای بررسیشده، غالباً از یکی از سه راهبرد حالتنمایی، مجاورت و پیونده برای بیان مالکیت استفاده شده است، امّا در برخی موارد از دو راهبرد یادشدهبرای بیان مالکیت در قالب یک گروه نحوی استفاده میشود. پیشینۀ راهبرد حالتنمایی به ایرانی باستان و پیشینۀ دو راهبرد مجاورت و پیونده به ایرانی میانۀ غربی میرسد. ازنظر ویژگیهای مورد نظر کرافت، جز در برخی گونهها که از مالکهای واژهبستی استفاده میشود، مالک و ملک بدون ادغام در مجاورت هم قرار میگیرند، تکواژ اضافه در گونههایی که آن را دارند همواره بهصورت وندی (واژهبستی) پس از سازۀ اوّل و بهندرت پس از سازۀ دوّم قرار میگیرد.