طراحی الگوی بین‌المللی‌سازی برنامه‌ درسی آموزش عالی در زیست‌بوم ایرانی

نویسندگان

1 استادیار مدیریت آموزش عالی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/qric.2026.84580.407
چکیده

پژوهش حاضر، به منظور طراحی الگوی بین‌المللی‌سازی برنامه‌ درسی آموزش عالی ایران در زیست‌بوم ایرانی، با بهره‌گیری از روش کیفی نظریۀ داده بنیاد و رویکرد سیستماتیک (نظام‌مند)، انجام شده است. شرکت‌کنندگان پژوهش حاضر را اساتید و پژوهشگران دانشگاه‌های دولتی تشکیل می‌دادند که تعداد 15 نفر از میان آن‌ها به صورت هدفمند جهت انجام مصاحبه عمیق انتخاب شدند و مصاحبه‌ها تا آنجا ادامه یافت که داده‌ها به اشباع نظری رسید. جهت تجزیه و تحلیل داده‌های کیفی از کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد. نتایج منجر به شناسایی 863 گزاره مفهومی اولیه با 38 مقوله فرعی و29 گزاره مقوله‌ای اصلی در قالب ابعاد شش‌گانه الگوی پارادایمی شامل موجبات علّی (4 مقوله: 1) ضرورت حفظ فرهنگ بومی در مقابل جهانی‌سازی، 2) ضرورت حفظ و ارتقاء جایگاه دانشگاه در عرصۀ بین‌الملللی‌سازی، 3) تأثیرات تغییرات و تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی و 4) تغییر در تمایلات دانشجویان )؛ پدیده اصلی (ظرفیت‌سازی برای حضور اثربخش دانشگاه در محیط بین‌المللی در حال تغییر)؛ راهبردها (8 مقوله: 1) صلاحیت‌ها و شایستگی‌های برنامه‌ریزان برنامه درسی بین‌المللی، 3) هدف‌های برنامه درسی بین‌المللی، 4) محتوای برنامه درسی بین‌المللی، 5) سازماندهی میان‌رشته‌ای، 6) آموزش برنامه درسی بین‌المللی، 7) ارزشیابی برنامه درسی بین‌المللی، و 8) تسهیل‌کننده‌ها)؛ ویژگی‌های زمینه‌ای ( 3 مقوله: 1) محدودیت‌های مالی، 2) محدودیت‌های نیروی انسانی، 3) محدودیت‌های اداری-سازمانی)؛ شرایط محیطی(5 مقوله: 1) مسائل و مشکلات ارزشی، 2) مسائل و مشکلات مربوط به اموار اداری و مدیریتی دانشگاه، 3) مسائل و مشکلات مربوط به اساتید، 4) مسائل و مشکلات مربوط به دانشجویان، 5) مسائل و مشکلات مربوط به تدوین برنامه درسی بین‌المللی)؛ پیامد (8 مقوله: 1) دستاوردهای فرادانشگاهی، 2) دستاوردهای مدیریتی، 3) دستاوردهای فناورانه، 4) دستاوردهای پژوهشی، 5) دستاوردهای آموزشی، 6) توسعه حرفه‌ای اساتید، 7) توسعه شایستگی‌های دانشجویان، و 8) دستاوردهای فرهنگی)، شناسایی و روابط بین آن‌ها در قالب الگو پارادایمی ترسیم و ارائه شد.