تحلیل محتوای کتاب های درسی ریاضی دوره اول متوسطه از منظر توجه به مولفههای انگیزه پیشرفت با روش آنتروپی شانون
نویسندگان
1 دانشیار، گروه آموزش ریاضی، صندوق پستی 889-14665، دانشگاه فرهنگیان، تهران. ایران.
2 استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، صندوق پستی 889-14665، دانشگاه فرهنگیان، تهران. ایران.
doi
10.22054/qric.2026.90840.463چکیده
کتابهای درسی ظرفیت بالقوهای در جهت ارتقای انگیزه پیشرفت دانشآموزان دارند. با توجه به اهمیت ریاضی در برنامه درسی، هدف پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کتابهای درسی ریاضی دوره اول متوسطه از منظر توجه به مؤلفههای انگیزه پیشرفت بر اساس دیدگاه هرمنس بود. این پژوهش از نوع توصیفی و با روش تحلیل محتوا انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش کتابهای ریاضی دوره اول متوسطه بودند. تمامی محتوای کتابهای ریاضی دوره اول متوسطه چاپ 1403، در این پژوهش مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند. واحد ثبت شامل جملات درسها، تمرینها، کار در کلاسها و فعالیتها بود. برای تحلیل، از فهرست وارسی بر اساس ده مؤلفه انگیزه پیشرفت هرمنس و برای پایایی ابزار از تکنیک اجرای مجدد استفاده شد. تحلیل با استفاده از آمار توصیفی و روش آنتروپی شانون انجام پذیرفت. نتایج پژوهش نشان داد که مولفههایی نظیر «مقاومت طولانی در مواجهه با تکالیف با سطح دشواری متوسط» و «تمایل به اعمال تلاش مجدد در انجام تکالیف نیمه تمام» در تمامی کتابها جزو مولفهها با ضریب اهمیت بالا بودند. در مقابل، مؤلفههایی مانند «توجه به ملاک شایستگی در انتخاب دوست و همکار»، «رفتار مخاطرهآمیز پایین» از ضریب اهمیت پایینی برخوردار بودند. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که علیرغم توجه مولفان به مولفههای انگیزه پیشرفت، توزیع مؤلفههای انگیزه پیشرفت در محتوای کتابها یکنواخت نبوده و نیاز به تقویت برخی مؤلفهها وجود دارد. پیشنهاد میشود مؤلفان کتابهای درسی و برنامهریزان آموزشی، با بهرهگیری از ظرفیتهای درس ریاضی، به تقویت انگیزه پیشرفت دانشآموزان از جنبههای مختلف توجه بیشتری مبذول نمایند.
