تدریس تحول آفرین: سفر به عمق تجربیاتِ تدریس معلمان ابتدایی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه فرهنگیان

2 استادیار دانشگاه فرهنگیان

3 کرج

doi
10.22054/qric.2026.88608.441
چکیده

معلمان برای اثربخش بودن تدریس خود باید بر دانش و مهارت‌های موردنیاز جهت دستیابی به اهداف آموزشی و تربیتی آگاهی و تسلط داشته باشند تا در زمان مناسب و به شیوه‌ای مطلوب به‌کارگیرند. این پژوهش با هدف بررسی و شناسایی مؤلفه‌های تدریس تحول‌آفرین معلمان دوره‌ی ابتدایی انجام شده است. روش پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از حیث گردآوری داده‌ها، از نظر تحقیقی کیفی و از نوع پدیدارشناسی بود؛ به همین منظور از بین معلمان و راهبران آموزشی دارای تجارب کافی در زمینه تدریس مقطع ابتدایی آموزش ‌و پرورش شهرستان کرج تا رسیدن به اشباع اطلاعات 21 نفر از آن‌ها به شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و در مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته شرکت کردند. گفتگوها با کسب اجازه از افراد ضبط و روی کاغذ پیاده شد و با استفاده از روش کلایزی، جملات و عبارات مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش در قالب 4 مفهوم و 9 مفهوم فرعی یعنی: 1-روابط انسانی (شامل معلم با دانش‌آموز، رسانه و خانواده، مدرسه و والدین)، 2-شایستگی‌های حرفه‌ای (شامل مهارت‌های تدریس و دانش حرفه‌ای)، 3- شایستگی‌های عمومی (شامل ویژگی‌های شخصیتی، مهارتی) و 4- باورها و نگرش‌ها (شامل اخلاقی- ارزشی، روان‌شناختی) ارائه گردید. با توجه به یافته‌های پژوهش پیشنهاد می‌شود تصمیم-گیرندگان نظام آموزشی، دوره‌های ضمن خدمت مناسبی برای تدریس اثربخش معلمان ابتدایی از نظر روابط انسانی، شایستگی‌های تدریس، ویژگی‌های اخلاقی و روان‌شناسی طراحی و اجرا کنند، تا با بازاندیشی در آموزش و تدریس خود، به بعد شاگرد پروری و مؤلفه‌های تدریس تحول‌آفرین توجه کنند.