مبانی فلسفی اسلامی برنامه ریزی درسی در دوره متوسطه
نویسندگان
1 استاد برنامه ریزی درسی، گروه مطالعات برنامه درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری رشته برنامهریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
doi
10.22054/qric.2025.87350.422چکیده
پژوهش حاضر، به کاوش مبانی فلسفی اسلامی برنامهریزی درسی در دوره متوسطه پرداخت. این مطالعه به روش مرور نظاممند با استفاده از راهبرد پریزما انجام شد. جامعه آماری شامل ۵۸ مقاله منتشر شده بین سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ میلادی (۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴ شمسی) بود که پس از غربالگری، در نهایت ۲۱ مقاله مرتبط به عنوان نمونه انتخاب شدند. اعتبار یافتهها؛ با معیارهای مقبولیت، قابلیت اطمینان و تأییدپذیری سنجیده شد. تجزیه و تحلیل دادهها با روش تحلیل NCT شامل سه مرحله توجه، گردآوری و تفکر بررسی شد. یافتهها نشان دادند که مبانی فلسفی اسلامی موثر در برنامهریزی درسی شامل؛ توحید، کرامت انسانی و فطرت الهی، معاد و هدفمندی حیات، اجتماعمحوری، تلفیق ابعاد علمی، اخلاقی و فرهنگی، رشد اخلاقی و معنویت، عدالت آموزشی، نیازمحوری معنوی و تلفیق عقلانیت و معنویت هستند. نتایج پژوهش حاضر نشان داد؛ طراحی برنامه درسی در دوره متوسطه شایسته است؛ بر پایه الگوهای بومی و اسلامی انجام شود و همزمان بتواند میان ارزشهای سنتی و نیازهای معاصر پیوندی معنادار برقرار کند. چنین رویکردی، زمینهساز تربیت نسلی متعادل، اخلاقمحور و دارای هویت فرهنگی پایدار بوده و از نظر نظری و کاربردی، به ارتقای کیفیت برنامههای درسی و پاسخگویی به چالشهای فرهنگی و تربیتی جامعه کمک میکند.
