فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور ارزیابی شاخص‌های سودمندی کشت مخلوط گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) با نخود (Cicer arietinum L.)، عدس (Lens culinaris Medik.) و خلر (Lathyrus sativus L.) در شرایط دیم، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خرد شده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1398- 1397 در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل سه گونه لگوم نخود، عدس و خلر به‌عنوان عامل اصلی و آرایش‌های کشت مخلوط شامل کشت خالص گلرنگ، کشت با نسبت 25:75 گلرنگ و لگوم، کشت با نسبت 50:50 گلرنگ و لگوم، کشت با نسبت 75:25 گلرنگ و لگوم و کشت خالص لگوم به‌عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شد. گلرنگ گیاه اصلی و نخود، عدس و خلر به‌عنوان گیاه جایگزین بودند. در بین گونه‌های مورد بررسی، بیشترین نسبت برابری زمین (14/1) متعلق به گیاه همراه نخود بود. صرف نظر از نوع گونه لگوم در بین الگوهای کشت مخلوط، نسبت 50:50 گلرنگ و لگوم از نظر نسبت برابری زمین (26/1) و ضریب ازدحام نسبی (6/4) نسبت به دیگر الگوها برتری داشت. میزان کاهش عملکرد واقعی برای همه الگوهای مخلوط مثبت بود، امّا در شرایطی که گیاه نخود (62/0) به‌عنوان گیاه همراه کشت شد، این کاهش به‌طور معنی‌داری بیشتر از سایر گیاهان بود. بیشترین شاخص بهره‌وری در الگوهای مختلف کشت در تیمار 25:75 گلرنگ و عدس و به‌میزان 7722 کیلوگرم در هکتار مشاهده شد. به‌طور کلی، نتایج نشان داد که در بین گونه‌های لگوم همراه با گیاه گلرنگ، بیشترین سودمندی هنگامی که نخود به‌عنوان گیاه همراه انتخاب شد، به‌دست آمد و الگوی کشت مخلوط 50:50 نیز از برتری بالاتری نسبت به سایر تیمارها برخودار بود.