فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر، بررسی ابعاد تربیت اخلاقی در برنامه درسی ریاضی دوره دوم ابتدایی بود. این پژوهش با رویکرد توصیفی و به روش تحلیل محتوا انجام شد و جامعه آماری آن، کتاب‌های ریاضی پایه‌های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که به صورت تمام‌شمار مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده‌ها، چک‌لیستی برگرفته از اسناد بالادستی آموزش و پرورش و پژوهش‌های معتبر داخلی بود که ابعاد اخلاق عمومی و پایه، اخلاق اجتماعی، اخلاق فردی، اخلاق اقتصادی و اخلاق سیاسی را دربر می‌گرفت. داده‌های حاصل از کدگذاری و شمارش فراوانی مؤلفه‌ها با استفاده از روش آنتروپی شانون تحلیل شد تا علاوه بر فراوانی، بار اطلاعاتی و ضریب اهمیت هر مؤلفه نیز محاسبه گردد. یافته‌ها نشان داد که در هر سه کتاب، بیشترین توجه کمی به مؤلفه‌های اخلاق اقتصادی و سیاسی معطوف شده، اما از نظر بار اطلاعاتی و ضریب اهمیت، مؤلفه‌های اخلاق عمومی و پایه و اخلاق اجتماعی در رتبه‌های بالاتری قرار دارند. برخی مؤلفه‌های اساسی مانند صداقت، صبر و بردباری، وفاداری و عفت تقریباً مغفول مانده‌اند. الگوی توزیع تربیت اخلاقی در سه پایه مورد بررسی، مشابه و نسبتاً نامتوازن است و در مجموع، توجه به تربیت اخلاقی در کتاب‌های ریاضی کمتر از حد انتظار و عمدتاً غیرنظام‌مند بوده است. بر اساس نتایج، پیشنهاد می‌شود برنامه‌ریزان و مؤلفان در بازنگری محتوای کتاب‌های ریاضی، به مؤلفه‌های مغفول و کم‌فراوان اما با اهمیت بالا توجه ویژه داشته و از روش‌های علمی و تطبیقی برای ارتقای تربیت اخلاقی دانش‌آموزان بهره‌گیرند.