تحلیلی بر نظام تهیه و تدوین مطالب آموزشی در آموزش دین

نویسندگان

1 استادیار، زبان شناسی کاربردی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدة ادبیات و زبانها،دانشگاه اراک، اراک، ایران

2 آموزش و پرورش

doi
10.22054/qric.2025.86580.417
چکیده

این مطالعه با استفاده از الگوی تحلیل محتوای آموزشی ماسوهارا (2013)، به ارزیابی کتاب درسی «دین و زندگی» پایه دهم، که در دبیرستان‌های ایران برای آموزش تعلیمات اسلامی مورد استفاده قرار می‌گیرد، پرداخته است. هدف پژوهش بررسی اهداف، فعالیت‌های آموزشی/یادگیری و تعیین میزان انطباق فعالیت‌های آموزشی/یادگیری این کتاب با فلسفه آموزشی اعلام‌شده آن، که بر رشد اخلاقی، پژوهش عقلانی، و یادگیری دانش‌آموز-محور مبتنی بر تعالیم اسلامی تأکید دارد، بود. تحلیل در دو مرحله انجام شد: ارزیابی بیرونی که بر پیام‌های مقدماتی خطاب به معلمان و دانش‌آموزان تمرکز داشت، و ارزیابی درونی که فعالیت‌های منتخب آموزشی/یادگیری را از منظر طراحی، نیازهای شناختی، و هدف آموزشی مورد بررسی قرار داد. به منظور اطمینان از پایایی علمی تحلیل، دو معلم با تجربه در حوزه تعلیمات دینی به‌طور مستقل ۲۰ درصد از داده‌ها را بررسی کرده و تشخیص محققان را تایید کردند. یافته‌ها نشان‌دهنده درجه بالایی از همسویی میان اهداف مورد نظر کتاب درسی و فعالیت‌های آموزشی/یادگیری آن است. فعالیت‌های آموزشی/یادگیری شامل تحلیل متون دینی، تدبرات شخصی، استدلال اخلاقی، و مطالعة تجربی هستند—عناصری که همگی در راستای پرورش جهان‌بینی اسلامی منسجم و شکل‌گیری کنشگری اخلاقی در دانش‌آموزان نوجوان قرار دارند. در انتها کاربردهای آموزشی گوناگونی مطرح گردید.