بررسی و تحلیل «معناشناسی تأویل» و اعتبار معرفتی آن در اندیشه ملاصدرا

نویسندگان

1 دانشگاه یزد

doi
چکیده

«تأویل» یکی از اصلی ­ ترین فرایندهای تفکر انسان است. فیلون در سنت یهودی، اوریگنس و اگوستین در سنت مسیحی و ابن ­ عربی و ملاصدرا در سنت اسلامی از جمله نمایندگان برجسته تفکر تأویلی ­ اند. در این مقاله سعی شده است دیدگاه ملاصدرا دربار ة «تأویل» و اعتبار معرفتی آن با ارائ ة شواهدی گویا از آثار او دقیقا ً تحلیل شود . ملاصدرا «تأویل» را به عنوان «کلیدی» برای کشف افقهای پنهان در اختیار قرار داده است. وی معتقد است، گشوده بودن راه «تأویل» برای فهم حقایق آن سویی , تصریح آیات قرآن کریم است. تلقی خاص ملاصدرا نسبت به انسان و قرآن و عالم، در نوع نگرش او به «حقیقت» و فهم آن، تأثیر بسزائی داشته است. ملاصدرا با به کار گرفتن «روش تأویل» و بیان اعتبار معرفتی آن، فهم از «حقیقت» را در قالب های معینی محدود نکرده، بلکه با اصالت بخشیدن به باطن امور، زمینه پویش و آفرینندگی را فراهم ساخته است. وی با طرد قشری ­ گری، که بر پذیرش منطق تک ­ گفتاری ت أ کید دارد، فهم ­ های مختلف را - با بیان احکام و شرایط آن - از طریق رخنه در باطن امور رسمیت بخشیده است.