شناسایی مؤلفه‌های تفکر فلسفی لیپمن درکتاب داستان پینوکیو

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشجوی دکتری فلسفه‌ی تعلیم و تربیت، گروه علوم تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22054/qric.2024.81082.386
چکیده

یکی از جدی‌ترین فعالیت‌هایی که در زمینه آموزش مهارت‌های فکری انجام شده است، برنامه فلسفه برای کودکان (فبک) است. صاحب‌نظران تعلیم و تربیت داستان را بهترین نثر برای برقراری ارتباط و ابزار مناسبی برای پرسش و پاسخ با کودکان می‌دانند و معتقدند، ذهنیت فلسفی در کودکان از طریق داستان شکل می‌گیرد. از این رو هدف از پژوهش پیش‌رو شناسایی مؤلفه‌های تفکر فلسفی در کتاب داستان پینوکیو است. به‌منظور دست‌یابی به این هدف، داستان پینوکیو نوشته کارلوکلودی گزینش و مورد تحلیل قرارگرفته است. ملاک مقایسه در این پژوهش، استناد به مؤلفه‌های تفکر فلسفی از دیدگاه لیپمن بوده، که به سه بعد مؤلفه‌های تفکر انتقادی، خلاق و مراقبتی تقسیم‌بندی شده است. سپس باتوجه به چهارچوب نظری فراهم شده و با استفاده از روش تحلیل محتوای قیاسی، مؤلفه-های تفکر فلسفی در داستان‌ یادشده شناسایی و مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته‌است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این داستان از منظر مؤلفه‌های تفکر فلسفی از ظرفیت مناسبی برخوردار هستند و حضور این مؤلفه‌ها در آن‌ مشهود است. به این صورت که، این داستان در بعد تفکر خلاق نسبت به دو بعد دیگر یعنی تفکر انتقادی و مراقبتی غنای بیشتری داشته‌اند.