بررسی مقایسه‌ای ویژگی‌های واکه‌های زبان فارسی در دانش‌آموزان بینا و نابینا در چارچوب آواشناسی صوت‌شناختی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشیار گروه زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشیار گروه زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس

4 استادیار گروه زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه الزهرا

doi
10.22126/jlw.2016.1240
چکیده

ضایعة بینایی، کودکان را از منبع مهمّی از اطّلاعات محروم می­کند که این مسئله می­تواند پیامدهایی بر مفاهیم اکتساب­شده و همچنین تولید گفتار داشته باشد. هدف اوّلیة پژوهش حاضر نشان­دادن تأثیر نابینایی بر ویژگی­های واکه­های تولید شده (شدّت، ارتفاع، زیروبمی، حرکات زبان و لب) است. نتایج بررسی­های صوت­شناختی نشان داد که آسیب بینایی می­تواند بر فضای واکه­ای و حرکات لب و زبان تأثیرگذار باشد. 1728 نمونة آوایی به­دست­آمده از سه تکرار واکه‌های زبان فارسی را هشت گویشور بینا و هشت گویشور نابینای ده تا پانزده­ساله (میانگین سنّی 69/1 ± 13) در شرایط نوایی یکسان تولید کرده­اند. معنی­داری اثر متقابل بین نوع واکه و درجة بینایی در مقادیر فرکانس سازة دوم و سوم نشان داده شده است؛ همچنینافراد نابینا و بینا مساحت فضای واکه­ای متفاوتی دارند.نتایج تحلیل داده­ها نشان داد نابینایی بر گفتار تأثیر می­گذارد. نتایج آزمون تعقیبی پژوهش حاضر کاملاً برخلاف پژوهش­های پیشین پویایی بیشتر لب­ها و حرکات کمتر زبان در نابینایان را نشان می­دهد. نتایج نوشتار پیش رو برخلاف پژوهش یادشده نشان داد که مساحت فضای واکه­ای در بینایان تنگ­تر از نابینایان است و به این دلیل وضوح گفتار در نابینایان کمتر است.