بررسی ارتقاء واکه پیش از همخوان خیشومی تیغهای در زبان فارسی در قالب بهینگی
نویسندگان
1 دانشیار بخش زبانهای خارجی و زبانشناسی، دانشگاه شیراز
doi
10.22126/jlw.2016.1241چکیده
ارتقاء واکه در زبان فارسی به شکلهای مختلفی صورت میپذیرد. یکی از این اشکال، ارتقاء واکة افتادة پسین پیش از خیشومی تیغهای «-ɒn» است. در پژوهش حاضر بهمنظور تحلیل این فرایند، ابتدا واژههای پربسامدی که این آرایش واجی در آنها بهکار رفته است، با استفاده از نرمافزار انتکنک در بخشی از پیکرة همشهری (حدود پانزده میلیون واژه) استخراج و در قالب نظریة بهینگی بهصورت رقابت محدودیتهای نشانداری و پایایی تحلیل گردیده است. پژوهش حاضر نشان میدهد بهمثابة یک محدودیت کلّی واجآرایی در زبان فارسی واکة افتادة پسین پیش از همخوان خیشومی تیغهای خواه در مرز هجا یا در میانة هجا استقرار نمییابد (*-ɒn). نوشتار پیش رو نشان میدهد که در مواردی که در این پژوهش معرّفی شده است، این محدودیت قابل نقض است و تحلیل شد که هرکدام از این محدودیتها در رقابت با محدودیت کلّی عدم استقرار واکة افتادة پسین پیش از خیشومی تیغهای در اولویّت بالاتری قرار میگیرند و اجازه نمیدهند محدودیت کلّی مورد نظر اعمال شود. برخی از این محدودیتها که در پژوهش حاضر معرّفی و تحلیل شد، محدودیت واژههای خاص، محدودیت اصطلاح تازة معادلگذاریشده، محدودیت واژههای دخیل و محدودیت ستاک فعل وجهی «توانستن» است.
