بررسی اصطلاحات خویشاوندی در گویش کلهری گونة ایوانی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات کردی، دانشگاه کردستان، سنندج

2 دانشیار گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشگاه رازی

3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22126/jlw.2016.1242
چکیده

تحلیل روشمند شبکة اصطلاحات خویشاوندی به­کاررفته در زبان‌های مختلف می­تواند بستر مناسبی برای درک بهتر خصوصیات زبانی و نیز ویژگی­های اجتماعی و مردم‌شناختی جوامع زبانی فراهم آورد. پژوهش حاضر کوشیده است تا شبکة اصطلاحات خویشاوندی (سببی و نسبی) را در گویش کلهری ایوان­غرب بررسی کند. در این راستا پس از توصیف کلّی اصطلاحات خویشاوندی در گویش مورد بحث، سعی شده است تا این اصطلاحات براساس تقسیم‌بندی کلاسیک ارائه شده ازسوی مرداک (۱۹۴۸) و نیز از نقطه‌نظر مفهوم انگیزش‌های رقیب در زبان‌شناسی نقش‌گرا تحلیل و بررسی شود. درنهایت مشخّص شد که گویش کلهری ایوان ۲۷ اصطلاحِ نشان‌دهندة‌ روابط نسبی و ۲۲ اصطلاح بیان‌گر روابط سببی دارد؛ افزون بر این تحلیل داده‌های گونة ایوان در چارچوب معیارهای صرفی ارائه­شده ازسوی مرداک نشان داد که گویش مورد مطالعه هجده اصطلاح خویشاوندی بنیادین، نوزده اصطلاح خویشاوندی اشتقاقی و دوازده اصطلاح خویشاوندی توصیفی دارد. در پایان به سه اصطلاح خویشاوندی خاص اشاره شده است که طیف گسترده‌ای از روابط خویشاوندی را دربر می‌گیرند. افزون بر موارد پیش‌گفته، تحلیل داده‌های گونة ایوان این نکنه را آشکار کرد که در بخش عظیمی از اصطلاحات خویشاوندیِ این گونة زبانی، تصویرگونگی، انگیزش غالب در صورت­بندی این اصطلاحات بوده است.